Irakasle izateak hainbat gaitasun eskuratzea eta garatzea dakar; ez baita nahikoa gaitasun komunikatibo ona izatea edota jaiotzetiko hiztuna izatea. Horrenbestez, guztiz gomendagarria da ikasgelan egiten den jarduna aztertzea, ikas-irakasprozesuan azaleratzen diren indarguneak eta ahulguneak ikusteko. Horrela, proposamen honen helburua da ikertzea ikasgelan ikasleekin izaten den interakzioan erabiltzen den diskurtsoa aztertzea.

Helduen euskalduntze-alfabetatzean irakasle, askotan sumatu dut gertuko toponimo bat ulertzeak ikaslearengan sortzen duen zirrara; esate baterako, betidanik ezagutu dituen “Jaizkibel” edota “Larrendi” toponimoen esanahia ulertzen duenean: halako dirdira begietan, halako ezustea, urteetan entzundako hitz arrotza bat-batean ulergarri bihurtzen zaionean. Horregatik, eta behin eta berriz errepikatzen dugulako ikasleekin erabiltzen dugun materialak motibagarria, interesgarria eta erabilgarria izan behar duela, toponimia eskolaratu beharra sumatu eta horren gaineko proposamena egingo dut artikulu honetan.

Izenburuko galderaren inguruan, artikulu interesgarria argitaratu du Alfontso Mujikak 31 eskutik blogean. Analisia egiteko, zenbait hiztegitako hitz-kopuruak hartu ditu oinarri: Orotariko Euskal Hiztegikoa, Hiztegi Batukoa, Dictionnaire de l’Académie française-ekoa, Espainiako akademiaren DRAE hiztegikoa edota Oxford English Dictionary-koa, esate baterako.

Sigla, akronimo eta beste zenbait laburtzapenek toki berezia dute informatikaren alorrean, erruz erabiltzen dira-eta. Eta, askotan, arazoak sortzen dira siglak deklinatzean. Hori dela-eta, software-arloan kontuan hartzeko zenbait ortografia-irizpide laburbildu ditugu, gomendio gisa.

Europa osoko 17 hizkuntzen biziberritze-prozesuan dabiltzan eragileak bilduko dira, ekainaren 23-24an, Hernaniko Orona Ideion, horretarako martxan jarritako jardunbideak, eta haiei lotutako esperientziak, gainerakoekin partekatzeko, eta, hala, guztiek guztiengandik ikasteko parada izateko.

Gogora dezagun: oro har, letra larriz eta punturik gabe idazten da sigla bat. Sigla deklinatzen da beti, eta ez siglak ordezkatzen duena, eta, deklinabide-atzizkia letra xehez idazten denez, argi geratzen da non amaitzen den sigla. Sakontzen jarraitzeko, azter dezagun zer dioen Alfontso Mujikak “Siglak irakurtzen, siglak deklinatzen” artikuluan.

Siglak hitz-multzoak dira, ordezkatzen dituzten hitzen lehen letrez osatuak. Letra larriz idazten dira, eta, oro har, punturik gabe. Siglak deklinatzen dira, eta ez siglek ordezkatzen dutena. Izen bereziak bezala deklinatzen dira; hau da, artikulurik gabe. Dena den, batzuetan, erabiliaren erabiliaz, sigla batzuk izen arrunt bilakatzen dira; hori gertatzen denean, minuskulaz idazten dira, eta artikulua hartzen dute.

Oro har, marrarik gabe eta ahoskatu bezala deklinatzen dira. Siglaren azken letra R gogorra denean, ez da [r] errepikatu behar lotura egiteko. Marratxorik gabe batzen dira sigla eta deklinabide-atzizkia, salbu eta siglaren azken letra berberaz hasten denean atzizkia.

Irakurlearen aukera da siglak irakurtzea edo siglak ordezkatzen duena irakurtzea.

Oinarrizko erabiltzailearen A1 eta A2 mailak zedarritzen ditu HEOCak, eta, era horretara, Europako Erreferentzia Marko Bateratuaren eskalekin erabat parekatzea lortu da. Alabaina, bada une honetan zenbaiten ahotan dabilen galdera: zein mailatan ekarri behar dira gaitasun-maila horiek lantegietan garatzen diren solasaldien ezaugarrietara? Galdera horri erantzutera dator Josu Peralesen ekarpena.