HABE Liburutegiaren bildumatik eta Dialnet plataforma osagarritik hartutako lanen bidez, hizkuntzen didaktikaren alorrean bitartekotzaren inguruko ikuspegi zabala ematen du bibliografia honek. Helburua da hizkuntzen didaktikan dihardutenei eguneroko praktikan lagungarri izan daitekeen materiala eskaintzea.

Elebidunen lehen hizkuntzak (H1) idatzizko gaitasunean izan dezakeen eragina aztertu dute Paula Elosuak eta David Lasabagasterrek artikulu honetan, 'An analysis of the impact of the L1 on bilinguals’ writing competence', Journal of Second Language Writing aldizkarian argitaratua. Orain arte, bigarren hizkuntzaren (H2) jabetzearen eta, bereziki, H2ren idazmenaren ikerketa-eremuetan ingelesa izan da gehienetan aztergai. Hala ere, ikertzaile ugariren iritziz, bada garaia ingelesaz bestelako hizkuntzak kontuan hartzeko, eleaniztasuna baita ohikoena eta ez salbuespena, mundu osoan. Zehazki, hizkuntza gutxituak ez dira aintzat hartuak izan H2ren idazmenari buruzko bibliografian, eta ikerlan honek hutsune hori bete nahi du.

Irakasle, ikertzaile eta profesionalei zuzendutako liburua da 2024ko hasieran argitara emandako honako hau; izan ere, hezkuntzaren munduan ere badu eraginik adimen artifizialak eta AAk ikasi eta irakasten dugun modua eralda dezake.

Zortzi atal ditu liburuak. Funtsezko gaiei erreparatzen zaie, bakoitzean arlo bati helduta, baina, aldi berean, garapen bati jarraikiz. Atalek, gainera, badute ezaugarri komuna: galdera gisa planteatu dira, eta halakoxea dute izenburua. Are, galdera gehiago sortaraztea ere badago liburuaren xede gisa. Oinarrizko erreferentziak eskaintzen dira testuan zehar, era askotakoak eta ez soilik bibliografia.

Bigarren hizkuntzak ikasteko faktore indibidualez arduratzen da liburu hau, eta, zehazki, honako faktore hauek hartzen ditu kontuan: adina, hizkuntza-gaitasuna, inteligentzia, motibazioa, nortasuna, ikas-estiloak nahiz estilo kognitiboak eta ikas-estrategiak. Izaera didaktikoa du; gai bakoitza erraz ulertzeko moduan idatzita dago, adibidez edo etsenpluz hornitua, kapitulu bakoitzaren amaieran alderdi garrantzitsuenen laburpenez osatua eta landutako gaiari buruzko zenbait jarduera biltzen ditu. Ikasgelan eskola-gida gisa erabil daiteke; bakarka, ikaskuntza autonomorako edo kontsulta-lan gisa. Horretarako, gai bakoitzak bere bibliografia du, irakurketa errazteko eta kontsulta arintzeko.

Héctor Ruiz Martín elkarrizketatu du Francisco Herrerak L de Lengua podcastaren 134. zenbakian. Berriki argitaratu dioten liburu bateko gaiez aritu da: zertan lagundu dezakeen ikuspegi zientifikoak ikaskuntzan eta irakaskuntzan, landu dituen kontzeptuak, zeintzuk diren funtsezko prozesuak, mito sasizientifikoei buruzko eranskina… Oinarrizko bibliografia ere gomendatu du.

Euskararen didaktikari, euskararen psikolinguistikari eta Euskal Herriko egoera soziolinguistikoari buruzko bibliografia.

Bibliografia hau HABE Liburutegiak egindako aukeraketa baten emaitza da, kontuan hartuta Liburutegiak jorratzen duen espezializazio eremua eta euskararen didaktikari, euskararen alderdi psikologikoei eta Euskal Herriko egoera soziolinguistikoari egiten dion jarraipen estua.

Artikulu honetan, foroa da gai nagusia. Hasteko, gaiaren inguruko zehaztapen teorikoak egiten dira: kontzeptuarenak eta ezaugarriak. Ondoren, funtzioak eta helburuak zehaztuko dira. Horren ondoren, foroetako partaideen parte-hartzearen tipologia aztertuko da. Aurrera egiteko, eta artikuluaren helburu nagusia denez, foroetako parte-hartzea areagotzeko hainbat iradokizun edo proposamen eskainiko dira foro-mota bakoitza zertarako eta nola erabili jakin ahal jakiteko. Horrekin batera, euskaltegian bertan aurrera eramateko hainbat ekintza jakin zehaztuko dira. Eta bukatzeko, irakasle moderatzailearen zereginak eta jardunbidea ere aztertuko dira. Amaieran, gehiago ikertzeko edo jakiteko asmoa duenarentzako bibliografia ere eskainiko dugu.

Eskuetan duzu, irakurle, Hizpide aldizkariaren 57. alea. Lan monografiko bati eskaini diogu, “Euskaltegi-kurrikuluak egiteko jardunbide bat” izenburukoari.

Oinarrizko galdera du monografiak abiapuntu: behin EKP (Euskaltegi Kurrikuluaren Proiektua) eginda, orain zer? Hau da, nola egin euskaltegi- kurrikulua bera?

Irakasle kezkatuaren galdera da. Atzeman du kurrikuluan duela euskalduntzearen indarberritzearen giltzarria, eta sakontzen jarraitu nahi du. Nola gauzatu proiektua eta euskalduntzearen berrikuntza? Zein da hurrengo urratsa? Nola uztartu planteamendu berria eta eguneroko jarduna? Eta, bide batez, nola egin xede berezietako kurrikuluak ere? Kontua ez da espedientea betetzea, baizik serio hartzea HEOK (Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Kurrikulua) eta bihotzean duen egitasmo ausarta.

Kezka horiei erantzun nahi die lan monografiko honek, euskaltegi-kurrikulua( k) egiteko jardunbide bat eskainiz. Elkarrekin landu eta ondu dute jardunbidea Lourdes Elosegi eta Pello Esnal lankideek, eta hainbat euskaltegitako irakasleekin EKPak bideratuz probatu eta frogatu.

Aldi berean, lan sakona eta praktikoa da, HEOKaren erraietatik sortua eta euskaltegietako beharren arabera egina.

Zortzi artikulu / kapitulu izanik, lehenengoak laburbiltzen du monografiaren mamia. Izenburua ere monografiarena du: “Euskaltegi-kurrikuluak egiteko jardunbidea”. Baina ez da jardunbide hutsa. Sustraietatik hartzen du kurrikuluaren gaia, eta oinarri sendoak ipiniz garatzen ditu jardunbidearen lau urratsak. Ekintza komunikatiboa kontzeptua du jardunbideak oinarri nagusia, horren ondorio den testuaren ikuspegiaz indartua.

Hain zuzen, “Ekintza komunikatiboa” du izenburu bigarren kapituluak, eta kontzeptu hori azaltzea xede, hizkuntzaren ikuspegi berria ezin egokiago biltzen eta adierazten duelakoan.

Hirugarren kapitulua, “Testuaren barne-arkitektura”, testuaren egitura aurkeztera emana dago, Bronckartek luze eta egoki landutako ereduari jarraiki. Autore ezagun honek hiru maila (edo geruza) bereizten ditu testuaren barne-eraketan, eta guztira zortzi osagai-edo atzematen: 1) plan orokorra, 2) diskurtso-tipoak, 3) sekuentziak (testu-motak), 4) konexioa (testu-antolatzaileak), 5) izen-kohesioa, 6) aditz-kohesioa, 7) ahots enuntziatzaileak eta 8) modalizazioa.

Osagai horietako batzuk ezagun samarrak ditugu. Beste batzuk, aldiz, (ia) berriak. Bada, horietako bost dituzte langai monografiaren ondorengo kapituluek.

Azpimarratzekoak dira “Diskurtso-tipoak” –laugarren kapitulua– eta “Aditz-kohesioa” –zazpigarrena–. Izan ere, horietan atzeman daiteke, inon atzematekotan, noraino garamatzan hizkuntzaren ikuspegi –paradigma– berriak.

Azken kapitulua ere, “Modalizazioa”, arretaz irakurtzea merezi du. Hemen eta zazpigarren kapituluan ikusiko dugu nolako dimentsio berria hartzen duten aditzaren ohiko hiru funtzioek; hau da, denbora markatzeak, aspektua markatzeak eta modalizazioa gauzatzeak.

Gainerako bi kapituluak, “Testu-motak” eta “Konexioa: testu-antolatzaileak”, ezagunagoak ditugu edukiaz, baina jakingarriak gertatuko zaizkigu ostera ere. Hain da agortezina hizkuntzaren paradigma diskurtsibo- pragmatikoa.

Kapitulu guztiek didaktika dute abiapuntu eta helmuga euskararen i(ra)kaskuntzaren zerbitzuan. Eta euskal testuak dituzte behin eta berriro langai.

Azkenik, bi eranskinek osatzen dute lana. Lehenengoak, “Ekintza komunikatiboa helburu” izenekoak, euskalduntzearen hiru lehen mailetako hainbat ikas-helburu eskaintzen ditu. Bigarrenaren edukia, izenburuak berak adierazten du: “Testu baten azterketa”. Eta bibliografiari dagokion atalak burutzen du lana.

Lagunduko ahal digu helduen euskalduntzea indarberritzen!