Jenaro Ortega Olivaresek (gaztelaniaz) hitzaldi bat eman zuen 2004an HABEk EHUrekin batera antolatutako Ikastaroen barruan, "Fundamentos de la ‘atención a la forma’ (focus on form)" izenburupean.

"Gramática y aprendizaje de lenguas: perspectivas cognitivas y aplicaciones pedagogicas" ikastaroa eratu zuten EHUk eta HABEk, Donostiako XXIII. Udako Ikastaroen barruan.

Bideo honetan, hitzaldi osoa duzue entzungai.

Artikulugileak eskoletako, helduentzako eta unibertsitateko hezkuntzan lan egin du eta, halaber, aktore profesionalak trebatzen. Erresuma Batuko Voice Care Network UK (EBko Ahotsa Zaintzeko Sarea) koordinatzen du, eskarmentu handiko ahots irakasleek eta hizketa eta lengoaiaren terapeutek osatua. Ahotsari buruzko lantegiak antolatzen dituzte irakasle, irakaslegai, hizlari eta ahotsaren balioa garrantzitsua den lanbideetako jende askorentzat.

Hainbat eratara ikusi da feedback zuzentzailea H2ren irakaskuntzaren historian. Hizkuntz irakaskuntza komunikatiboaren muturreko ikuspegian, zeina komunikaziora bideratutako ikasgela batzuetan nagusitu baita, ikasleak ikas dezake soilik ikaskidearekin duen elkarreraginaren bidez. Forman oinarrituta irakastea ez da ontzat hartzen. Ondorioz, feedback zuzentzaileak estatus baxua dauka ikasgelako prozesuetan.

Lan honetan aztertuko dut hizkuntz irakaskuntza komunikatiboaren, eta, forman oinarritutako irakaskuntza eta akatsen zuzenketa baztertzearen arteko “ekuazioa”. H2ren ikaskuntzan feedback zuzentzaileak duen rolari dagokionez, trebetasun kognitiboak eskuratzeko ikuspegia aurkeztuz, argudiatzen dut hizkuntz irakaskuntza komunikatiboan, feedback zuzentzailea baliabide ona dela H2ren ezagutza errazteko eta erabilera bultzatzeko. Jorratuko ditut ikasgelan benetan gertatzen den feedback zuzentzailearekin lotutako gaiak, hala nola irakaskuntzaren eta ikaskuntzaren arteko uztardura, irakaslearen egokitzapena eta outputaren hobekuntza. Hainbat ohartarazpen pedagogiko ere egingo ditut, H2ko irakasleon kezka praktiko nagusia diren bi gairi buruz: nola areagotu feedback zuzentzailearen eraginkortasuna ikasgelan eta nola integratu feedback zuzentzailea hizkuntza komunikatiboan ikaskuntza hobetzeko.

Hizpide aldizkarian artikulu bi idatzi berri ditut 54. eta 55. zenbakietan, izena dutenak hurrenez hurren Galdegai-lekua testu hastapenetan (I) eta Galdegai-lekua testu hastapenetan (eta II), zeintzuetan jorratu baitut non kokatzen den galdegaia –aditz aurrean edo ostean– testuetako hasiera perpausetan, nahiz idatzizko testuetan nahiz ahozkoetan. Orain, ostera, aztertu gura nuke, eta artikulu bitan aztertu ere, zer kokaleku hartzen duen galdegaiak testuetan, perpaus guztietan, dela ahozkoetan dela idatzizkoetan.

Artikuluaren lehenengo partean (Hizpide, 55: 88-104), Autoikaskuntzaren oinarri teorikoak jorratu zituen egileak. Ikusi genituen, era berean, “Esparruak mugatzen” izenburupean: helburu orokorrak, ezaugarriak, norentzakoa, erabilera-motak, giza baliabideak eta azpiegitura. Eta badago sail horretan oso aintzat hartzea merezi duen azken atal bat ere: materialak. Beraz, geure arreta horrexeri eskainiko diogu eta baita osagai guztien arteko eraketari ere. Azkenik, artikulugileak hainbat fitxa-eredu ere eskainiko ditu osagarri.

Gero eta menta handiagokoak dira gaitasun komunikatiboa zer den eta horren osagaiak nolakoak diren azaltzea xede duten ereduak. Eredu horiek azken bi hamarkadotan eraiki dira eta biziki eragiten diete hizkuntzen irakaskuntzari eta horien ebaluazioari. Artikulu honetan, eredu horiek aztertzeaz gain ebaluazioari begira dakartzaten ondorioei ere labur erreparatuko diegu baita alfabetatze-euskalduntzearen ikuspegitik ere.

Gero eta etorkin gehiago daude EAEn. Eta gero eta gehiago dira horien artean euskara ikasi nahi dutenak. Eskariari erantzunez, hasiak dira jadanik Zarauzko udal euskaltegian etorkinei euskara-eskolak ematen. Batzuetan, jatorrizko hizkuntza ez da gaztelania. Kulturak, ikasketa-mailak eta interesak ere desberdinak izan ohi dira. Eta horrek guztiak berariazko erantzuna eskatzen du. Artikulugileak 2003ko martxoan abian jarritako bi talderen berri emango digu.

Azken urteotan makina bat etorkin etorri da Afrika, Hego Amerika edo Ekialdeko Europatik Euskadira, bizitzen gelditu eta bertakotzeko asmoz. Egoera soziologiko horrek erantzun aproposa izan dezan, errealitate soziolinguistiko berriari egokitutako hizkuntz politikako neurriak beharrezkoak dira. Hortaz, gure egitasmoak euskara ezagutaraztea du xede, etorkinak guztiz gizarteratuta bizi daitezen.