Asko eta asko dira H2 ikastean eta erabiltzean herstura nozitzen dutenak. Ikasle horiek diotenez, deseroso eta ezinegonak jota sentitzen dira H2n adierazi nahiko luketen guztia ezin esan dezaketenean, edota jatorrizko hiztunei zer dioten aise eta erraz ezin uler diezaieketenean. Halaber, ikas--prozesuan ere urduri ikusi ohi dituzte beren buruak ikasgelan, ebaluazio--probetan, edota irakasleak zerbait galdetu eta xede-hizkuntzan erantzun behar izaten diotenean… H2 ikasi eta erabiltzean herstura jasatea gertaera arrunta da. Eta traba egiten dio ikasleari bere lorpen-emaitzak eskastuz. Artikulu honetan, gaia berriz mahaigaineratuz herstura edo antsietatearen zer-nolakoei begiratuko diegu: zerk sortzen duen, zein egoeratan eta saihesteko zer egin genezakeen aztertuz. Halaber, gure ingurunean, helduen euskalduntze-alfabetatzean burututako bi ikerketaren emaitzak ere

dakartzagu orrialde hauetara.

Artikulu honetan mintzamen-ariketa komunikatiboak eskaintzen dira. Helduekin lan egiteko dira. Gaiak aldatuta ariketa-mota hauek ikasle gazteagoentzat ere balio lezakete. Ariketa-ereduak dira, irakasleak bere beharretara egokitu ditzakeenak. Adibidez, hurrenkeratze- edo zerrendatze-jardueretan umearen mundutik hurbil dauden itemak hurrenera daitezke: janariak, irudi bizietako pertsonaiak, kirolariak, jolasak, kantak…, asmakizun zientifikoak hurrenkeratu ordez. Hurrenkeratzeko irizpideak aldatzeko aukera ere badago.

Gaia ere alda liteke ikasteko arloaren arabera, dela historiako, ingurumeneko, musika eta abarreko edukiak erabilita murgiltze-eredu batean (CLIL). Itemak hurrenkeratzeko jarduerak daude; rol-jokoak egiteko jarduerak daude; produktuak ekoizteko jarduerak daude: eztabaidak, plangintzak…

Asmoa goi-mailetarako ariketa-bildumatxo bat egitea da. Ariketa-tipoak izango dira, gero, irakasleak, moldatuko dituenak bere mailen arabera.

Helduen euskalduntze-alfabetatzeaz arduratzen diren profesionalek argi izan dute beti prozesu baten baitan burutzen dela beren jarduna, eta prozesu hori zehaztu beharra dagoela, hizkuntza bat ikas/irakasteko ibilbideak abiapuntu eta jomuga argiak izan ditzan. Hala, HABEk hasiera-hasieratik hainbat urrats eman ditu euskararen ikas/irakaskuntza prozesua zehaztu eta biderat zeko, eta lan horren emaitza da 1999an argitaratu zuen Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Kurrikulua (HEOK). Alabaina, gaur egun prozesu hori bideratu eta hizkuntz gaitasunaren mailak zehazteko oinarri bakarra ez da HEOK; izan ere, ezin dugu alde batera ut zi Europako Kontseiluak 2001ean argitara eman zuen Hizkuntzen ikaskuntza, irakaskuntza eta ebaluaziorako Europako Erreferentzia Markoa. Horra hor bi osagai euskararen ikas-irakaskuntza prozesua zedarritzeko. Baina sukaldeko errezetetan bezala, osagai horiek ongi lotu behar dira, plater goxoa prestatzeko. Guk asmo horrekin prestatu dugu Europako Markoaren bidez HABEren mailetan sakontzeko modulua.

Hiru alderdi nagusi bereizten ditugu hizkuntzen irakaskuntzan: zer irakatsi, nori irakatsi eta nola irakatsi. Lehenengoa dugu orain jorragai: hizkuntza bera alegia.

Hizkuntzaren zuzentasuna funtsezkoa da komunikatzeko gaitasunean. Egokitasuna, koherentzia, kohesioa eta aberastasunaz gain zuzentasuna ere aintzat hartzekoa da erabat. Artikulugileak gaiari erreparatu eta “Kausazko perpausen inguruko bi arazo” artikulua idatzi du, hainbat erabilera oker bertan bistaratuz eta, aldi berean konponbideak eskainiz.

Hizkuntzen irakaskuntzan, urte luzeetan begiratu izan zaio gramatikari oinarririk behinena eta ia bakarra balitz bezala. Irizpide horri jarraikiz prestatu zen “Gramatika-itzulpen bidezko metodoa”, besteak beste. Baina, dakigunez, gizakion komunikatzeko ahalmena beste hainbat osagairen zorduna ere bada. Koherentzia dugu osagai horietako bat. Artikulugileak, ikasleek 3. mailan egiten dituzten idazlanen kalitateaz kezkaturik, gaia aztertu eta ondorioztatu du koherentzia-falta pisuzko arrazoia dela idazlanen maila nahi bezain asebetegarria ez izatean. Gauzak horrela, koherentziari erreparatzeko gomendioa biziki egiten

du, produktuaz ez ezik prozesuaz ere arretatzeko aldarri eginez. Artikulugilearen proposamena da idazten duenak aurretiazko eskemak prestatzen, ideiak hurrenkeratzen, hierarkizatzen eta elkarri eutsiarazten ere jakin behar duela taxuzko idazlana osatuko badu. Langintza horretarako hainbat jardunbide proposatuko ditu. Merezi du kontuan hartzea.

Aspaldian da aldarrikatua gizakiaren izaera sozialak ikasprozesu orotan duen eragina. Gizakiok gaur egun dakiguna, munduaz dugun ikuskera, giza harremanei zor zaie hein handi batean. Jaio eta hil arteko ibilbidea ahaide, adiskide eta lagunen konpainian egiten da nagusiki.

H1 ere horrela ikasi genuen gurasoen laguntzaz. Gure izaera sozialari esker izan dezakegu inoiz bizi izan ez ditugun esperientzien berri. Eta guk ere jakinaraz diezaiokegu lagun hurkoari berak inoiz bizi izan ez duenaren edo oraindik ez dakienaren berri. Izaera sozial hori, norberaren iritziak, ezagutzak, pentsamendua… besteei jakinarazteko ahalmen hori da, ezbairik gabe, giza zibilizazioen aurrerapenaren euskarririk behinena. Komunikazio-prozesu horretan funtsezko tresna da hizkuntza.

Artikuluaren egileak bi alderdiei begirat zen die: hizkuntzari bere soilean, eta, gizakion arteko harreman sozialei, elkarreraginari, alegia. Bi ardatz horiek H2 ikastearekin duten loturaz gogoeta xehea egiten du. Merezi duen artikulua da, enurarik gabe.

Zabal hedatu da Europan barrena “Hizkuntzen ikaskuntza, irakaskuntza eta ebaluaziorako Europako Erreferentzia Marko Bateratua”. Euskarazko bertsioa 2005ean eman zen argitara. A1, A2, B1, B2, C1 eta C2 sailkapena erreferentzia ezaguna da euskalduntze-alfabetatzearen alorrean.

Eta beste horrenbeste gertatzen da maila horietako bakoitza zedarritzeko asmoz egindako hizkuntza portaeren deskribapenei dagokienez ere. Oinarrizko dokumentu horren ildotik beste hainbat lan ere plazaratu dira. Horietako bat da “Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)”. Eskuliburu hori 2009an plazaratu zen. Eta tresna lagungarri bilakatu da Europan hizkuntza ebaluazioan dihardutenen artean. Artikulu honetan, eskuliburuaren nondik norakoen berri ematen du artikulugileak, azterketak sortu eta aplikatzeko prozesuan aintzat hartu beharreko alderdiei erreparatuz.

Abiadura itzelekoak dira Internet eta teknologia berriak. Aldaketa aldaketaren gain, hortxe ditugu Facebook, Tuenti, Neurona, Dejaboo.net, Sonico, etab. Artikulugileak berak dioskunez, 600.000.000 erabiltzaile daude jadanik Facebook sarean. Informazioa inoiz ez bezalako tamainan heda daiteke gaur egun eta informazio horren igorleak eta jasotzaileak ere biderkatu egin dira. Zer ondorio du horrek guztiak gizartean, zer ondorio irakaskuntzan eta, bereziki, hizkuntzen irakaskuntzan?

Artikulu honetan, gogoeta egiten du Inaki Murua artikulugileak aurrerapen horien guztien zer-nolakoez. Bere ustez, harreman pertsonalen aberastea da ondorio garbienetako bat ondo gogoan hartuta tresnak tresna direla, eta, tresnek gizakiaren zerbitzupean egon behar dutela eta ez alderantziz.