Susana Martínek hitzaldi bat eman zuen gaztelaniaz 2014an HABEk antolatutako Ikastaroen barruan, "El léxico en la comprensión y la expresión oral en L2" izenburupean.

Hitzaldiak erakutsi nahi du nola eskuratzen den lexikoa H2n, entzuteko eta hitz egiteko jarduerak egiten direnean, xede izanik ulertzea prozesu hauetako aldeak bi trebetasunetan, oroimenak duen egitekoa horretan, bertakoak ez diren ikasleek izaten dituzten zailtasunak eta arazo horiei irtenbideak bilatzen laguntzeko estrategiak.

Bideo honetan, hitzaldi osoa duzue entzungai.

Montserrat Vilàk hitzaldi bat eman zuen 2012an HABEk antolatutako Ikastaroen barruan, "La interrelación entre comprensión y expresión oral: la lectura pública como actividad comunicativa" izenburupean.

Hitzaldi honek ideia hau du abiapuntu: ahozko ulermena eta adierazpena elkarrekin erlazionaturik daudela, eta elkarren osagarri direla. Bestalde, hitzaldiak bi helburu ditu. Alde batetik, ikasleek ahozko eta idatzizko ulermenean dituzten zailtasunik ohikoenak (linguistikoak, kulturalak, diskurtsiboak…) aztertu nahi ditu; eta, beste alde batetik, ahots gorako irakurketa balio komunikatibodun jardueratzat duten eta testuak ulertzeko eta jendaurrean irakurtzeko orduan eragina duten estrategia metodologikoen gaineko hausnarketa egin nahi du.

Bideo honetan, hitzaldi osoa duzue entzungai.

Entzumena da, ziur aski, lau hizkuntza trebetasunen artean esplizitutasun gutxien duena eta, hori dela-eta, lortzeko trebetasunik zailena. Artikulu hau laburpen batekin hasiko da, entzumenean inplikatutako prozesu kognitiboen ikuspegi orokorra eta horiek H2ren entzumena lantzeko dituzten inplikazioak azalduz. Ondoren, H2ko entzuleei hizkuntz input-a prozesatzen laguntzeko hainbat teknikari buruzko ikerketak (1998-2003) aztertuko ditugu, entzumenaren irakaskuntzaz, batez ere ikasleei nola entzun irakats diezaieketen teknikez, informazioa eman dezaketen datuez ohartaraziz.

Entzumena lantzeko, bi planteamendu aurkeztuko dira: entzumenaz ohartzeko ahalmen metakognitiboa pizteko planteamendua (goitik beherako prozesuak bultzatzen dituena), eta segmentazio lexikala eta hitzak ulertzeko trebetasunak garatzeko planteamendua (behetik gorako prozesuak bultzatzen dituena).

H2 entzuten irakasteko eredu bateratua proposatzen da. Azkenik, hainbat entzumen-motari buruzko ikerketak eta entzumenaren dimentsio soziolinguistikoa aztertuko dira (ad., entzumen akademikoa, norabide biko entzumena). Artikulua etorkizunerako ikerketetarako gomendio batzuekin bukatuko da. Oinarrizko premisa hauxe da: entzumenak hizkuntz ikaskuntzan duen funtsezko rola kontuan hartuta, ikasleek “entzuten ikasi” behar dute, “ikasteko entzun” ahal izan dezaten.

Badirudi aspaldi honetan euskararen irakaskuntzan dihardugunongan hausnarketarako jarrera zabalduago dabilela, eta apurka-apurka erro­tuz doala. Halaber, entzumena lantzeko ariketei orain artean ardura handirik ez diegula eman iruditzen zaigu.

Hori dela eta, horren inguruko ikastarotxo bat antolatu genuen Zornotzako Barnetegian 1996ko ekai­nean, hortik abiatuz eguneroko jardunean erabiltzen ditugun materialak aztertu eta hobetzeko, baita geure irakasle-gaitasuna sendotzeko ere. Halatan, ikastaro hura gogoan, hainbat entzungai prestatu, ikasleekin erabili, eta ikasgeletan gertatuaren argitan aztertzeari ekin genion. Horixe da, hain zuzen ere, artikulu honetan deskribatzen dugun espe­rientzia.

Lantxo honen bitartez "Antzoki iluna" saioez osatu diren entzungai eta irakurgaiak lantzeko, baita gozatzeko ere, aukera batzuk eskaintzea litzateke gure asmoa. Goi-urratsetako ikasleei zuzendua da, euskalduntze-prozesuan ikasitakoak sakontzeko eta hizkuntza jatortasun, bizitasun eta arintasunez janzten duten hizkuntz forma, molde eta egituren alorra ulertzeko.

Ariketak asko izan daitezke eta aukera zabala. Guk, dena dela, hiru bide zabaldu nahi genituzke. Gero bakoitzak erabakiko du unean-unean zein den egokiena. Atal bakoitza istorio konkretu batean oinarrituta egon erren, bakoitzaren esku geratzen da antzeko ariketa eta zereginak istorio berrietara egokitzea.

Komeni da entzute-ariketak ahozko adierazpenaren lanketaren barnean sartzea, ikasle batzuek beste batzuk hizketan ari diren bitartean entzungo dutela ziurtatzeko.

Horrela, lortu nahi den komunikazio-ariketa ez bait da ikasleak irakaslearentzat egiten duen antzerki huts bilakatuko. Ataza hauek ulermena lantzeko iturri egokia dira, bereziki baliagarriak ulermena lantzeko materialak gutxi edo erdipurdikoak direnean.

Entzumena lantzerakoan, beti horrela ez bada ere, testuaren ulermenera bideratzen ditugu ikasleen ahaleginak; eta askotan horixe da bukaeran neurtu ohi dena, entzundakoaren ulermena, alegia. Beste zenbaitetan, berriz, entzundako testuan oinarritzen gara mintzamena bultzatzeko. Hona hemen "entzundako testu"-ari askoz etekin hobea atera ahal izateko pro­posamen bat.

Argitara berria du HABEk, euskalduntzearen 9. eta 10. urratsetarako, ANTZOKI ILUNA izeneko langai-bilduma. Guztira hogeitahiru audiokasete dira eta beste hainbeste liburuxka, hogeitahiru orduko entzungaiez eta bostehun orrialdeko irakurgaiez hornituak.

Bernardo Atxagak idatzitako zazpi istorioek ematen dute aukerarik nola lehenengo zortzi urratsetan ikasitakoa berrikusi eta lantzeko, hala euskalduntzearen 9. eta 10. urratsetako bidea urratu eta ibiltzeko. Baita zenbait gogoeta egiteko ere. Gureak honako bederatzi hauetan bilduko ditugu.