Pattarra –likorea– (Iparraldean aguardient) baino ez zen edaten Euskal Herrian, sagardoaz gain, aparteko luxuetarako herrialdea ez zenean gurea. Orduz gero asko aldatu dira gauzak…

1986an, Euskaltzaindiak maileguzko hitzen idazkerari buruzko Uztaritzeko adierazpena egin zuen, maileguzko hitz berriei buruzko Euskaltzaindiaren erabakiak aditzera emateko. Bertan, latinezko —cretum bukaerak euskaraz— u ematen zuela adierazi, eta lau adibide eman zituen: diskretu, dekretu konkretu, sekretu.

"Abiadore" hitza baztertzea nahi du Euskaltzaindiak "hegazkinlari" eta "pilotu" aldeztuz. "Abioi" ez dago hobetsita ("aireko" eta "hegazkin" baizik), Hiztegian dagoen arren; baina gaztelaniaz ("avión") eta frantsesez ("avion") erabiltzen denez zaila izango da "abioi" hitza ez erabiltzea barra-barra. Ildo beretik, "aeroplano" ez da hautatu beharreko hitza "aireplano" baizik. "Abioneta"z ere ahaztu behar dugu "aireplano txikia" bailitzateke erabili beharrekoa. "Aireportua" da, noski, tokia horiek guztiak lurreratzeko eta aireratzeko edota "aerodromoa" (ez "airedromo").

EGLUn "zerbait" eta "norbait" izenordainak izenondo baten laguntzan ager daitezkeela azaldu zuen Euskaltzaindiak eta horrelakoetan izen sintagma eta guzti erabili ohi dugula. Euskaltzaindiaren Hiztegiaren "zerbait" izenordainaren sarreran, ordea, kontrakoa gomendatu du. "Norbait" izenordainaren sarreran, aitzitik, gomendiorik ez dago, ez eta adibiderik izenondo baten laguntzan. Orotarikoan aldiz, bai; "norbait" sarreran mugagabeko izenondoaren adibidea egon badago. Zer egin?

Aditz batzuen partizipioaren (burutua) inguruan zalantzak sortzen dira batzuetan; bestetan, aldiz, aditz-izena da ondo bereizten ez dena, eta aditz-oin batzuekin ere beste horrenbeste gertatzen da. Komunztadura ere arazotsua da zenbaitetan, edo esanahia bera. Nahasteak usuago gertatzen diren aditz batzuk aukeratu ditugu, eta erabilera-aukeren berri eman, aditzak alfabetikoki ordenatuz

Mugakizun bereziko hitz-elkarketen barruan daude multzo-elkarteak: besteak beste, pare, pila, mordo, multzo… izenak daramatzatenak. Marratxoaren erabilera horrelakoetan alde batera utziko dugu oraingoz, eta beste kontu bati ekingo diogu: komunztadurari. Horrelakoetan, singularra erabili behar al da? Plurala onartzen al dute? Pare aztertu eta ikusiko dugu zein diren ohiko erabilerak.

Gomendioa: "balitz bezala / legez" gisako egiturak erabili, "bailitzan" eta "bailuen" tankerakoen ordez, balio konparatiboa emateko.

Esternoi* hitza espresuki baztertu zuen Euskaltzaindiak Hiztegi Batuan eta esklusioari eutsi dio Euskaltzaindiaren Hiztegian. Hala ere, hitz eratorrietan eta hitz-elkarketan "esterno" edo "esternoi" osagaia azaltzea posible da, batez ere kontuan hartzen badugu Anatomiako terminologia guztiz estandarizatua dagoela nazioarte mailan.