Irakasbil
Argitalpenak
Begiratzen ikastea: hamar proposamen didaktiko hizkuntzen ikasgelan jarrera kritikoa garatzeko
- Atala:
- Egilea:
- Dokumentu-mota:
- Area of knowledge:
- e-Hizpide zenbakia:
- 108
- Saila e-Hizpide / Hizpide / Zutabe:

- Atala:
- Egilea:
- Dokumentu-mota:
- Area of knowledge:
- e-Hizpide zenbakia:
- 108
- Saila e-Hizpide / Hizpide / Zutabe:
- Visits: 195
- Comments: 0
- Favorites: 1
Hizkuntzen irakaskuntzak eraginkortasun handiagoz komunikatzen lagun diezaieke ikasleei, baita beren eguneroko bizitzaren parte diren diskurtsoak eta elkarreraginak behatzen, interpretatzen eta zalantzan jartzen ikasten ere. Artikulu honek alderdi hori landu nahi du, begirada kritikoa kontzeptuan oinarrituta: arrazoi, ebidentzia edo interpretazio berriak agertzen direnean geldialdia egiteko, galderak egiteko, ikuspegiak kontrastatzeko eta pentsatzen duguna berrikusteko prestasuna.
Horretarako ikaskuntzaren alor desberdinak jorratzen dituzten hamar proposamen didaktiko aurkezten dira: identitatea eta interpretatzeko moduak, hitzak eta hitz-elkarketak, hizkuntzen arteko loturak, gertaeren irudikapena, aukeraketa lexikoak, desadostasuna, gaizki-ulertu komunikatiboak eta hizkuntza-paisaia. Jarduerek helburu linguistikoak eta komunikatiboak uztartzen dituzte behaketa-, kontraste-, dokumentazio-, bitartekotza-, birformulazio-, elkarreragin- eta produkzio-prozesuekin.
Azken batean, hizkuntza-hezkuntzaren ikuspegi bat proposatzen da; horren arabera, hizkuntza bat ikasteak berekin dakar beste zerbait ere ikastea: arreta handiagoz begiratzen, galdera hobeak egiten, beste ikuspegi batzuekin elkarrizketan jarduten eta hasieran agerikotzat jotzen genituen interpretazioak —norberarenak zein besterenak— berriz aztertzen.
https://doi.org/10.54512/JLFX6275
Bibliografia (sakatu zabaltzeko)
Atienza, E. (2017). Los pliegues de las palabras: La dimensión cultural e ideológica del léxico. In F. Herrera (Ed.), Enseñar léxico en el aula de español. El poder de las palabras (175–186. or.). Difusión.
Atienza, E. (2020). El desarrollo de la interculturalidad desde una perspectiva crítica en español como lengua extranjera: Un estudio de una investigación-acción. Lenguaje y Textos, 52, 35–46. https://doi.org/10.4995/lyt.2020.12673
Atienza Cerezo, E. (2025). “Gutxi ordaintzen didate, baina izugarri gustatzen zait nire lana”. Hizkuntza gehigarrien eskolak, errealitatea zalantzan jartzeko tokia. e-Hizpide, 105. https://doi.org/10.54512/SNZK4387
Bori, P. (2022). Estimular la conciencia crítica en el aula de español como lengua extranjera: Una investigación-acción. Didáctica. Lengua y Literatura, 34, 71–81. https://doi.org/10.5209/dill.81349
Briz Gómez, A. (2024). Los conflictos en la conversación coloquial entre familiares, amigos o conocidos. Cultura, Lenguaje y Representación, 35, 13–35. https://doi.org/10.6035/CLR.7920
Brookfield, S. D. (2017). Becoming a critically reflective teacher (2. arg.). Jossey-Bass.
Brown, C. W., & Alford, J. (2023). Critical literacy in the language classroom: Possibilities for intercultural learning through symbolic competence. Intercultural Communication Education, 6(2), 36–52. https://doi.org/10.29140/ice.v6n2.1020
Campamento Norte. (d.g.). Lost in Translation. https://campamentonorte.com/cursos/lost-in-translation/
Cenoz, J., & Gorter, D. (2024). El paisaje lingüístico en contextos educativos. Revista Iberoamericana de Educación, 96(1), 13–29. https://doi.org/10.35362/rie9616545
Cots, J. M. (2006). Teaching ‘with an attitude’: Critical discourse analysis in EFL teaching. ELT Journal, 60(4), 336–345. https://doi.org/10.1093/elt/ccl024
Dervin, F. (2016). Interculturality in education: A theoretical and methodological toolbox. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-54544-2
Europako Kontseilua. (2022). Hizkuntzen Europako Erreferentzia Marko Bateratua: ikaskuntza, irakaskuntza, ebaluazioa – Liburu osagarria. HABE. (Jatorrizko lana 2020an argitaratua). https://doi.org/10.54512/EEMBLO-2022
Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906–911. https://doi.org/10.1037/0003-066X.34.10.906
Fuentes López, A. L., & Campos García Rojas, E. A. (2018). Diálogo, saberes y educación no formal: Una propuesta desde la mirada intercultural. Secretaría de Educación Pública.
González-Lozano, J., García-Romeu, J., Márquez Guzmán, D., & Čičmanec, R. (2025). Manual de actividades para el desarrollo de la actitud crítica. CRITERION. https://criterion-ele.com/manual-de-actividades/
Holguín Vaca, D. P., & Castaño Arques, A. (2024). “Esta imagen me hizo sentir, pero también pensar”: Literacidad visual crítica e interculturalidad en el aula de español como lengua adicional. Íkala, Revista de Lenguaje y Cultura, 29(2), 1–23. https://doi.org/10.17533/udea.ikala.355938
Holliday, A. (2010). Cultural descriptions as political cultural acts: An exploration. Language and Intercultural Communication, 10(3), 259–272. https://doi.org/10.1080/14708470903348572
Holliday, A. (2011). Intercultural communication and ideology. SAGE.
Hooks, B. (1990). Yearning: Race, gender, and cultural politics. South End Press.
Hooks, B. (2021). Enseñar a transgredir: La educación como práctica de la libertad (M. Malo, itzul.). Capitán Swing. (Jatorrizko lana 1994an argitaratua).
Horno Chéliz, M. (2024). Un cerebro lleno de palabras: Descubre cómo influye tu diccionario mental en lo que sientes y piensas. Plataforma Editorial.
Instituto Cervantes. (2006). Plan curricular del Instituto Cervantes. Niveles de referencia para el español. Biblioteca Nueva.
Lacorte, M., & Atienza, E. (2019). Dimensiones críticas en la enseñanza del español. In J. Muñoz-Basols, E. Gironzetti, & M. Lacorte (Ed.), The Routledge handbook of Spanish language teaching: Metodologías, contextos y recursos para la enseñanza del español L2 (137–150. or.). Routledge.
Landry, R., & Bourhis, R. Y. (1997). Linguistic landscape and ethnolinguistic vitality: An empirical study. Journal of Language and Social Psychology, 16(1), 23–49. https://doi.org/10.1177/0261927X970161002
López Ferrero, C., & Martín Peris, E. (2011). La competencia crítica en el aula de español L2/LE: Textos y contextos. In J. de Santiago Guervós, H. Bongaerts, J. J. Sánchez Iglesias, & M. Seseña Gómez (Ed.), Del texto a la lengua: La aplicación de los textos a la enseñanza-aprendizaje del español L2-LE (1. lib., 507–516. or.). ASELE.
Martín Rojo, L., Cárdenas Neira, C., & Molina Ávila, C. (2023). Lenguas callejeras: Paisajes colectivos de las lenguas que nos rodean. Guía para fomentar la conciencia sociolingüística crítica. Octaedro.
McGrew, S. (2024). Teaching lateral reading: Interventions to help people read like fact checkers. Current Opinion in Psychology, 55, 101737. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2023.101737
Merino Jular, E. (2010). Culturas y creencias malentendidas dentro y fuera de la clase de L2 para inmigrantes adultos. Bellaterra Journal of Teaching & Learning Language & Literature, 3(1), 70–87. https://doi.org/10.5565/rev/jtl3.214
Mitsikopoulou, B. (2025). Exploring the critical in critical approaches to language education. The Greek Review of Social Research, 165. https://doi.org/10.12681/grsr.42211
Navas, R. (2021). El paisaje lingüístico: vivir el español fuera del aula. Colección Monografías de ASELE, 11. ASELE.
Pennycook, A. (2001). Critical applied linguistics: A critical introduction. Lawrence Erlbaum Associates.
Pennycook, A. (2004). Critical moments in a TESOL praxicum. In B. Norton & K. Toohey (Ed.), Critical pedagogies and language learning (327–345. or.). Cambridge University Press.
Rothstein, D., & Santana, L. (2011). Make just one change: Teach students to ask their own questions. Harvard Education Press.
Torres Ríos, L. (2025). Competencia crítica y amabilidad lingüística en el aula de lenguas. Campamento Norte. https://campamentonorte.com/competencia-critica-y-amabilidad-linguistica-en-el-aula-de-lenguas/
Uclés-Ramada, G., Kachel, S., & Posio, P. (2026). Conflict, gender, and amount of talk: Gender differences in Spanish role play data. Pragmatics and Society, 17(1), 45–65. https://doi.org/10.1075/ps.23144.ucl
Vallejo, I. (2020). Manifiesto por la lectura. Siruela.
Van Dijk, T. A. (1995). Discourse analysis as ideology analysis. In C. Schäffner & A. L. Wenden (Ed.), Language and peace (17–33. or.). Dartmouth Publishing.
Van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. SAGE.
