Hizpide 42 alearen azalpena

Artikulu honetan, hizkuntz irakaskuntzako metodoen estatusa hiru ikuspegitatik aztertuko ditugu. Lehenik, metodoak nagusiki hizkuntzaren teoria batean (eta, beraz, hizkuntz syllabus baten nolakotasunari dagozkion ikuspegietan), edo hizkuntz ikaskuntza-prozesuen nolakotasunaren teoria batean oinarritzen ote diren ikusiko dugu. Ardatza hizkuntza duten edo ikaskuntza duten metodoen arteko desberdintasunak aztertzeko, hizkuntz programa eta syllabusaren diseinuan eta berrikuntzak dakartzaten metodoetan gaur dauden joerak kontuan hartuko dira. Bigarrenik, metodoak hautatzeko arrazoiak eta beren eragina ikusiko dugu.

Arrazoi horiek askotan ez dute zerikusi handirik izaten metodo jakin baten filosofia edo edukiarekin, baina bai metodoaren formarekin eta onespenarekin. Azkenik, metodoak curriculumaren garapenari buruzko kezka zabalagoen arabera aztertuko ditugu. Ikuspegi honetatik, metodoei buruz planteamendu zehatzagoak behar direla ohar gaitezke. Gaur erabiltzen diren metodo gehienak ez dira behar bezala ebaluatu, eta ez da datu nahikorik jaso ebaluazio hori bideratzeko. Helburuak eta irizpideak askotan ez dira zehazten, eta ez dago daturik benetan nola erabiltzen diren ikusteko. Curriculumaren garapena gai zabalagoei begira egin beharra azpimarratzen da.

Gai mamitsua, zaila, eta zenbaitetan iritzi kontrajarrien iturria ere bada ebaluazioa. Artikulu hau hiztegi modura dago paratua. Artikulugileek diotenez, gizakiak berezkoa du subjektibotasuna, munduaren ikuspegi bat, errealitatea bereganatu eta ulertzeko modu bat. Ildo bertsutik, ez dago ebaluaziorik erabat objektiboa, perfektoa eta hutsunerik gabea denik. Artikulugileen ustea horixe delarik, beren ikuspegia, ebaluazioari buruzkoa, eskainiko digute segidako artikuluan, definizioz definizio, autoebaluaziotik autonomiaraino.

Gauza jakina da hizkuntzen irakaskuntzari bi eratan so egin dakiokeela: prozesua den aldetik eta produktu edo emaitza den aldetik. Baina, ez da erraza bi ikuspegi horiek elkarrekin era egokian uztartzen. Artikulugilearen ustez, gehiegi azpimarratu da azken hamarkadotan, ingelesaren irakaskuntzan, prozesuaren ikuspegia emaitzarenaren kaltetan.

Eta, oreka berreskuratu nahiez, oinarrietara “itzultze bat” proposatzera dator. Hutsune bat ikusten die, bestalde, atazetan soilik oinarritutako syllabusei, ez baitute biderik uzten hiztegiaren irakaskuntzaz behar hainbat arretatzeko. Koxka hori berdindu asmoz, Syllabus Lexikalaren beharra ere aldarrikatzera dator Michael Swan.

Ingurune erdaldunean kokatuta dagoen beste edozein euskaltegitan bezala, Pasaiako Udal Euskaltegiko kezkarik nagusietako bat ikasleei euskara praktikatzeko aukerak eskaintzea da. Izan ere, gure jarduera osoa ikasleak euskara erabiltzeko gai izan daitezen antolatua badago ere, jakitun gaude euskara eskoletan erabiltzea ez dela aski ikasprozesua arrakastaz garatzeko, hau da, euskaldun oso bihurtzeko. Hori horrela, mintzalaguna egitasmoa jarri genuen martxan. Eta horixe izango da artikulu honetan jorratuko dugun gaia.

Gero eta zailagoa da euskara baizik ez dakienik aurkitzen. Euskal Herrian gaztelania eta frantsesa ere erabiltzen dira. Eta, euskara, bistan denez, elebizko ingurunean irakasten da. Hizkuntza “hizkuntz ukipen-egoeran” irakastea deritzo horri. Egoera horrek ezaugarri propioak ditu eta etengabe arretaz zaindu beharreko alderdiak dakartza berekin. Horietxek aztertzera dator, hain juxtu, artikulugilea segidan.

Artikulu honek Legazpi 6 euskaltegiko kurrikulu-proiektuaren nondik-norako nagusien berri jakiteko parada eskainiko digu. Oinarrizko Euskalduntzearen Kurrikuluaren ekarpenak aztertuta, eta horien itzalpean tokian tokikoari aitortuz ari dira bertako arduradun didaktikoak proiektua hezurmamitzen, Euskaltegiaren orain arteko jarduna ere ondo gogoan harturik.

Ebaluazioa tramite ezezkorra izan da beti. Batzuentzat (irakasleontzat) lan izugarria (zuzenketak egin beharra, askotan presaka…) beste batzuentzat (ikasleentzat) estuasuna eta urduritasuna (mintzamena aztertzean batez ere). Orain arte era murritzean eta ikasleak ikasprozesuaren zati batean lortutako ezagupenen maila neurtzeko baino ez dugu erabili izan. Funtzio hautakorra eta baztertzailea eman izan zaio.

Ebaluazioaren gainean denok irakurriak ditugu hainbat txosten, artikulu, memoria, iritzi-artikulu… baina lerro hauetan hainbat puntu aipatu, azpimarratu eta, zenbait kasutan, gogorarazi nahi nuke. Beti ere HEOK inguruan aritu garen saio-euskaltegien izenean eta, bereziki, Ulibarri Euskaltegian egindako zehaztapenetik atera dugun esperientziatik abiatuta.