Gauza jakina da, hizkuntzaren irakaskuntzan denbora luzez hizkuntzalariak hartu izan direla teoriko bakartzat. Eta ez gara ari antzina-antzina hizkuntzak irakasteko erabili ohi zen metodoaren (arau gramatikalak buruz ikasi, beren aplikaziorako itzulpen idatziak egin, hitz-zerrendak buruz ikasi) kasuaz bakarrik; hurbilagokoak ditugu funtsezko teorikotzat behavioristak nahiz Chomsky hartzen zituzten hizkuntz irakaskuntzaren metodologiak.

XBH landu eta zabaltzea da gaur egun Katalunyako hizkuntzalaritza aplikatuaren ardatz nagusienetako bat. Bi dira egoera horretarako bidea eman duten faktoreak. Alde batetik, hizkuntz teorian espezializazio tekniko eta zientifikoak sortutako komunikazio eskakizunei behartuta egokitu beharra.

Bestetik, hizkuntzaren normalkuntza prozesuan murgilduta dagoen gizartean hizkera berezituak landu eta hedatzeak erreferente bat eskatzen duela ezinbestean, hizkuntzaren erabileraren normalkuntza benetan bideratzeko gauza izango dena eta bideratuko duena. Esandako bi alderdi horiek historiaren une berean gertatzeak, dudarik gabe, Katalunyako hizkuntzalaritzari egoera berezia eta oso berea ekarri dio.

Quebec-eko Gobemuak 1977an Charte la langue francaise onartu zuenean hasi zen gure probintziako lantegien frantseztea. 101 Legearen aurretik, Quebec, Kanadako probintzia frankofono bakarrak (%80k baino gehiagok egiten du han frantsesez) ez zuen asmatzen frantsesez «bizitzen». Ikus ditzagun labur-labur arrazoiak.

Hizkuntzen irakaskuntzaren teoria eta praktika garaian garaiko teoria linguistiko eta hizkuntzaren eskurapenari buruzko teoriei loturik eta hauen zordun ageri zaizkigu. Azken hamarkada hauetan planteamendu komunikatiboak hartu du gaina eta honen itzalak hizkuntz irakaskuntzaren alderdi desberdinak ukitu ditu.

EHU/UPVko ikastetxe batzuetan, euskaldun ikasleek «Euskara Zientifikoa» izeneko asignatura hartzeko aukera dute, bertan egiten dituzten berezko ikasketen osagarri. Artikulu honetan, Unibertsitatean ematen diren ikastaro hauek ale monografiko honen gaia diren Xede Berezietarako Hizkuntz ikastaroekin (XBHI hemendik aurrera) zerikusia izan dezaketen alderdien inguruko hausnarketa egin nahi izan da.

Hala ere, gaian zuzenean sartu aurretik, historia pixka bat eginez hasi nahi dugu, prestakuntza programa sortu zenean egokitu zitzaizkion helburuak eta eduki-programa orokorrak azalduz. Honez gain, asignatura bezala Unibertsitatean eta ikaslearen curriculumean duen estatusa zein den jakitea ere interesgarria da, ondorengo hausnarketa kokatuago gera dadin.

Artikulu honen helburua Xede Berezietarako Ingelesaren (ESP, English for Specific Purposes) arloan egindako bidearen eta haren inguruan eta baitan sortu diren eztabaida nagusien azalpena egitea da. Helduei zuzendutako bigarren hizkuntzen irakaskuntzak ingelesaren kasua du emankorrena, eta artikulu honen gai den arlo jakin horretan izugarria da ingelesaren inguruan egin den lana, beste hizkuntzekin alderatuz. Hala ere, ez da ingelesaren kasuan bakarrik gertatzen ari den joera: gero eta gehiago ari da zabaltzen xede berezietarako hizkuntz irakaskuntzaren eskaera.

Adibidez (txantxetan ari garela irudituko zaizue agian, baina halaxe da), abioi supersonikoen aerodinamikari buruzko idazki zientifikoak irakurtzeko errusiera, Senegal- en tropikoko nekazaritzan aditu-lanetan aritzeko frantsesa, elektragailuak enpresa portugaldarrei saltzeko portugesa, etab. Termino hauetan definituriko eskakizuna duten ikasleen kopurua igo egin da azken urte hauetan.

Errazegi izaten dugu gizakiok mundua gurekin hasia den ustea. Glotodidaktikaren arloan ere gerta dakiguke horrelakorik. Eskerrak noizean behin honako edo halako gertaerak edo lagunak usteak arrastoan sartzen laguntzen digun. Ez dira argitara zaharrak bederatzi liburutan Koldo Mitxelenaren Euskal idazlan guztiak*. Horietako bigarrenean eta hirugarrenean Mitxelenak Egan aldizkarian 1954tik 1967ra bitartean egindako liburuen aipuak, aurkezpenak eta kritikak biltzen dira (baita 1972an Zeruko Argian Txepetxen El estado actual del vascuence en la provincia de Navarra liburuari egindakoak ere).

Gauza jakina da elebitasuna era bat baino gehiagotan interpreta daitekeela, eta makinatxo bat definiziorekin egin dezakegula topo baten hila hasiz gero. Aipa dezagun eman izan diren definizio artean M. Siguan-ek eta W. Mackeyk eskainitakoa:

«jaiotizkuntzaren jabe izateaz gain, beste hizkuntza batean ere antzeko gaitasun linguistikoa izan eta batean zein bestean, edozein egoeratan, eginkortasun berdintsuaz baliatzeko kapaz den pertsona har daiteke elebiduntzat» (Siguán eta Mackey, 1986,17.or. ).