Hamairu ikastalde ari dira jada euskara ikasten Barakaldoko Udal Euskaltegian Kurrikulu berriaren haritik. Ikastalde batekin hasi ziren orain dela lau urte eta orain arteko ibilbidearen berri ematen digu artikulugileak.

Artikulu hau HABEk eta UEUk kurrikulu berriaren gainean “Helduen euskalduntzearen berrikuntza kurrikularra” izenez Bilbon, 1998ko martxoaren 27an, antolatutako ikastaroan egin nuen hitzaldia bera da, aldizkari honetan argitaratzeko apur bat moldatua.

Ez zen hitzaldi horren helburua izan, eta ez da artikulu honena ere izango, Atazetan Oinarritutako Irakaskuntza (AOI) deituriko metodologiaren nondik-norako teorikoak azaltzea –horretarako gu baino adituagoak badira–, baizik eta Hernaniko Udal Euskaltegian metodologia hori aplikatu nahian egin ditugun pausoen eta esperientziaren berri ematea, norbaitentzat baliagarria izan litekeelakoan.

Kaixo, egun on edo eguerdi on. Horrela eman nion hasiera neure jardunari UEUk eta HABEk kurrikulu berriaren inguruan antolatutako jardunaldietan. Baina oraingo honetan –arratsalde on edo gabon ere– gaineratzerik badut. Ez baitakit zuretzat, nire irakurle berriarentzat, zein ordu den ezta zein egoeratan zauden ere. Baina lasai, nire aurkezpen hau arina izango da eta. Oso ondo dakit zein denbora gutxi geratzen zaigun irakasleoi “rolloak” irakurtzeko. Eta azpimarratu nahi nuke azalpen hauek zuri, euskaltegiko irakasle horri, zuzenduak daudela.

Hemen metodologiaz azalduko dudana, 4 urte luze-laburretan kurrikulu berriaren bueltan ibili ondoren, nik neuk, euskaltegiko irakasle honek, ateratako konklusioak dira. Gainera konklusio hauek erraz ulertuko dituzulakoan nago, ez bainaiz termino zailen lagun. Hau guztia esanda, gai hau azaltzeko zein puntu ukituko ditudan aipatuko dut. Hasteko, gogoetatxo bati ekin nahi nioke. Gero gaian sarturik, kurrikulu berriak planteatzen dituen aldakuntza metodologikoak hiru esparrutan azalduko ditut; batetik ikaskuntzaren inguruko ikuspegia; bestetik, irakasle eta ikasleen roletan gertatzen den aldaketa; eta, azkenik, sortu beharreko ikasariketa eta materialen ezaugarriak.

Artikulu honen helburua da Gasteizko IKAn Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Kurrikuluan lanean hasi ginenetik gaur arteko esperientziaren berri ematea. Horretarako, batez ere, bi atali erreparatuko diogu: batetik, aplikazio aurrean eta aplikazioan izan ditugun arazoei; bestetik, aurrera begirako ondorioei.

Ondoko lerrootan irakurriko duzuena Gasteizko IKAren esperientzia duzue. Ez du esan nahi euskaltegi guztietan berdintsu gertatu denik, baina, gure ustez, plazaratuko ditugun arazo nagusienak nahiko orokorrak izan dira eta saio-talde gehienek izan dituzte. Jakina, beste hainbat zalantza eta arazo nork berean izan du eta horiek ere aintzat hartu beharko ditugu, aurrera egin nahi badugu.

Hiru atal nagusi bereizi dituzte egileek, ohiko bibliografia eta liburuan zehar ageri diren funtsezko terminoen indizearekin batera. Lehenengo ataleko lau kapituluek testatzearen oinarri kontzeptualez dihardute. Liburuaren beraren helburu nagusia ezartzetik hasten dira egileak lehenengo kapituluan: irakurlea trebatzea testak diseinatzen, garatzen eta erabiltzen. Horrekin batera, frogen inguruan egileen ustez izan ohi diren hainbat uste oker eta gaizki ulertu aztertzen dituzte, hala nola beti egongo dela froga guztiz egokiren bat, egoera zeinahi izanik ere, horri erantzuteko modukoa pentsatzea, edota neurketaren teknikaz itsu-itsuan sinestea...

Gure irakasle-lanarekin zerikusirik handiena duten eta maizenik entzuten diren hitzak zein diren galdetuko bagenu, honakoak aipatuko lirateke zalantzarik gabe: “hiztegia”, “diskurtsoa”, “mintzamena”, “idazmena”, “komunikazioa”... eta, nola ez, “gramatika”. Izan ere, gramatika beste elementuen funtsezko ezaugarria da, hizkuntzaren berezko atala. Liburu honetan gramatikari buruzko ikuspegi desberdinak aurkezten ditu egileak: lehenengo atalean, esaterako, azterketa teorikoa egiten du; bigarrenean, aurreko ideia horiek ikasgelara nola eraman aztertzen du; eta hirugarrenean, lan egiteko proposamen praktiko batzuk ematen.

Artikulu honetan, hizkuntz irakaskuntzaren arloen deskribapen eguneratu eta esplizituaren beharra aldarrikatu nahi dugu, gaitasun komunikatiboaren eredu zehaztu batetik abiatuta. Lehendabizi, gaitasun komunikatiboaren bi eredu deskribatuko ditugu, eta gero geure konstruktua proposatuko. Gurea arrazoi pedagogikoetan oinarrituta dago eta bost osagai ditu: (1) diskurtsoaren gaitasuna, (2) hizkuntz gaitasuna, (3) ekintza-gaitasuna, (4) gaitasun soziokulturala eta (5) estrategia-gaitasuna.

Gaitasun horiek gaur egun zertan diren ahal den bezain zehazki aztertuko dugu, osagai bakoitzaren edukiaz xehetasunak emanez. Azkenik, beste gai batzuk ukituko ditugu gainetik, eta bi berba esango ditugu etorkizunean ildo honetatik gara litezkeen ikerketen gainean.

Ikasgelaz kanpo ekoizten diren benetako dokumentuak1 oso langai egokia eskaintzen dute hizkuntzen ikaskuntzan, eta irakasleek erabili izan dituzte eta erabiltzen dituzte. Jatorrian gizaki edo gizataldeen arteko komunikazioa errazteko helburua zuten dokumentu horiek; horien sorreran eta lanketan, beraz, ez da izan irizpide didaktikorik. Asko dira horrelako dokumentuen abantailak hizkuntzen irakaskuntzan, baina ez dugu berriro ere horretan jardungo artikulu honetan. Beste bat da gure xedea:

material horiek didaktikan erabili nahi izatera, bi galdera dira oinarrizkoak: zein dokumentu erabiliko dugu?, eta zer egingo dugu dokumentu horiekin? Bi galdera horiei erantzutea da artikuluaren lehenengo bi zatien helburua; hirugarrenean, egunkarietatik ateratako hiru testurekin egindako lanaren ereduak aurkeztuko dira.