New Yorkeko Columbia Unibertsitatean hizkuntz programa amerikar batean ingelesa bigarren hizkuntzatzat ikasten ari ziren 34 ikasle nagusiri egindako elkarrizketa erdi-egituratuen azterketak erakutsi zuenez, uste garbiak zeuzkaten bigarren hizkuntza ikasteko moduari buruz.

Are gehiago, ematen zuen uste horiek bazutela eraginik beren ikaskuntzari laguntzeko egiten zuten guztian. Labur azalduko dira uste horiek. Gero, modulu-multzo bat deskribatuko da; modulu horiek, bigarren hizkuntza baten ikasleei, "ikaskuntzaz gogoeta egin dezaten" laguntzeko erabil daitezke, honela beren usteak aurkitu eta ikuspegi alternatiboak hausnar ditzaten. Azkenik, iharduera horien hezkuntz balioaz hitz egingo da.

Ikasleak ikasgelako lanean bere atazak iradoki eta burutzeko jarrera aktiboa izan dezan ingurugiro egokia nola eskaini izango da artikulu honek jorratuko duen gaia. Ikasleak beren ataza propioak «diseinatzera gonbidatuz» mamitzen da eta bideragarri egiten ideia hori.

Hau da, ikasleek, ikasgelako lanaren antolaketan, berengain hartzen dute berek edo ikaskideek burutu beharko dituzten ekintza batzuk moldatzeko ardura.

Era horretan, aldatu egiten da irakaslearen eta ikasliburuaren irudi estereotipatua. Ez dira hauek izango atazak proposatzen dituzten iturri bakarrak; ikasleek ere izango dute gai horretan zer iradokirik. Hemen «ataza» diogunean, hitz honen esanahirik zabalenean esan nahi dugu eta, beraz, «ariketak» edo «ekintzak» hartzen ditu bere barnean.

Istorio motzak dira irakasleak ikasgelan erabil ditzakeen input-iturririk ero­soenetakoak; horretarako ez bait da asti handirik behar.

Zer egin daiteke, beraz, ikasleek istorioa irakurri edo entzun ondoren? Era asko daude material hori aspertu gabe eta motibazioa galdu gabe baliatzeko. Interesgarri eta probetxuzko, eta aldi berean atsegin, iruditzen zaizkidan batzuk azalduko ditut. Gehienen xede nagusia hiztegiaren transferentzia da eta esaldiak pasibotik aktibora itzultzea, nahiz eta bigarren mailako helburu batzuk ere lor daitezkeen, hala nola, irudimena garatu eta hitz berriak ikastea.

lrakasle-trebatzaile askok irakas-iharduera berri interesgarri bat erabiltzen dute irakasleak "harrapatzeko", erakartzeko, beren lanaz gogoeta egitera bultzatzeko, eta gero teknika berriak erakusteko.

Irakasle askok konferen­tzietara joan, irakaskuntzako aldizkariak irakurri eta lagunekin hitz egiten du, "biharko egunean" bere ikasgelan proba ditzakeen ideia berriak izate­ko, hain zuzen. Bai irakasle hauen eta bai trebatzaileen motibazioa oso ulergarria da eta ezin da inola ere gaitzetsi. Badu, ordea, desabantaila bat ideia "berri"en etengabeko bilaketa eta erakusketa honek. "Berria" automa­tikoki "ona" bihurtzea da arriskua, eta "lehenago" ikusia edo entzuna den guztiaren aurrean nolabaiteko aspertu-jarrera hartzea. Hizkuntz irakas­kuntz mailako "kontsumismo" hau umorez deskribatua izan da beste leku batean (de la Motte 1985). Ekintzaz ekintza saltoka ibiltzeko joera hutsal samar hau ekiditeko bide bat azpimarratu nahi nuke nik.

"Adierak azaltzen" deritzanekoan, izaki bizidunak eta objektuak izendatzen dituzten hitzen adierak azaltzeko bideak izan genituen aztergai; baita berauek erabiltzeko irizpideak ere. Eta gogoratuko duzunez, hitz solte edo testuingurugabekoen esparrura mugatu genuen geure lana.

Oraingoan, aldiz, hartan ez bezala, testua dugu abiapuntu eta euskarri; beroni behar bezala erreparatuz gero, bertatik hainbat eta hainbat adiera ondoriozta bait daiteke azalpenetan ibili beharrean. lkasleak, halere, testuen aurrean berekasa eroso ibili eta berauei behar bezala aurre egiteko, eragiketa hori ongi burutzen ikasi behar du. Mindegi honek, hain zuzen, ikasbideen esparrura hurbildu nahi gaitu.

Artikulu honek ikaskuntz helburuak zehazteko arloan egin diren aurrerapenetan sartu nahi du EFLkd irakaslea. Gai hau ia zeharo baztertua izan da azken urteotan, hizkuntzaren eskurapenari buruzko teoria berriak eta komunikazioaren garrantzia nagusituz joan diren bitartean. lrakasle askok, ordea, planteamendu berriak onartu arren, halere garbi zehazturiko markoaren beharra sentitzen du bere irakaslana antolatzeko, bai epe luzera bai epe laburrera.

Artikulu hau arretaz aztertu ondoren, gai izan beharko zenuke (a) asmoen finkapenaren eta helburuen finkapenaren artean bereizteko, (b) helburuak idazteak ikaslearen ikuspegitik dituen abantailez hitz egiteko eta (e) hizkuntz trebetasun, funtzio eta nozio ezberdinetarako ikaskuntz helburuen finkapen osoak eta laburtuak idazteko. Aukera izanez gero, honelako finkapenak erabiltzea hauta dezakezu konbentzionalagoak diren irakaslearen asmoez gainera.

Hau zoriona! Hau da zientziaren miraria! Hauuu... iraultza! Gure Unaitxok hitz egiten bere gisa ikasteko punta-puntako metodoa. Hemendik aurrera buruhausterik ez, lanetik etxeratutakoan etxeko lanak bakean egiten utziko digu eta. Egunero, pixka batean bederen, egunkaria irakurri, telebista ikusi edota musika entzuteko aukera. Pentsatu ere ez genuen egingo! Ametsak egia bihurtu! Deabru koxkor horrekin bakealdi ederra. Galderarik ez. Metodoak zalantza guztiei erantzungo baitie eta gure mutikoaren jakinmina erabat aseko du.

Asko harritu egingo ditu itzulpena balio-berritzeaz hitz egiteak; izan ere, hizkuntz didaktikako jarrera berriek ia erabat baztertu baitute itzulpena. Artikulu honen helburua hauxe da: hizkuntzen irakaskuntza komunikatiboan testuen itzulpena balioberritzeko arrazoiak azaltzea, bai ama-hizkuntza bai bigarren hizkuntza hobetzeko (1) ariketa gisa, eta horrekin zer lortu nahi den adieraztea. Lehenengo, itzulpenaz eta hizkuntzen didaktikaz mintzatzean, hauen arteko desberdintasun batzuk, kontuan hartu beharrekoak, azalduko ditugu.