Zenbatetan galdetu diogu geure buruari zergatik ez ote duten hainbat ikaslek urratsen bat gainditzen, ikasle bakoitzaren arazoa den edo gure eskuetan ote dagoen emaitzak hobetzea?

Maiz entzuten dira honelako galderak eta gai honi buruzko hamaika gogoeta euskaltegietako irakasleen geletan. Buruhauste honetan lagungarri izan nahi du lan honek. Berau burutzeko, soziolinguistikak eskaintzen digun metodologia erabili dut; alde batetik, azterketa kuantitatiboa -suspentsoak zenbatu eta suspentso horien ezaugarriak aztertu kuantitatiboki- eta, bestaldetik, azterketa kualitatiboa -suspentsoen zergatia ikertu-.

Artikulu honen xedea da hersturak hizkuntzaren ikaskuntzan duen eragina,

maila teorikoan zein praktikoan aztertzea. Gipuzkoako lau udal euskaltegirekin batera egin dugu lan hori: Arrasate, Bergara, Leintz eta Eibar.

Azken urte hauetan euskaltegietan eta euskararen irakaskuntzan arazo larri batekin egin dugu topo. Eta arazo horren izena "Mintzamena" da. Askotan zaila da problema benetan zein den jakitea, baina jakin badakigu atal horretan ez dugula nahi besteko zuzentasunez asmatzen. Ikasleek euskaraz hitz egin dezaten, aspaldidanik teknika bat erabili izan dugu: itsulapikoa jarri gelan eta erdaraz hitz egiten zuenak duro bat bota behar zuen. Honekin zera lortu nahi zen: erdaraz hitz egiteko joera gutxitzea eta euskaraz hitz egitekoa indartzea. Baina zigorra erabiliz bakarrik ez dugu nahi dugun ondorioa lortzen, zigorrak beti indartze positiboarekin lotuta joan behar baitu. Zigorra bakarrik erabiliz, ez dugu ondorio negatiboak besterik lortzen.

Zer egin, beraz? Ez ote ditugu mintzamenerako teknika berriak behar? Edota ikasleen motibazioa areagotu behar ote dugu, euskaraz hitz egin dezaten? Lehenbizi aztertu behar duguna motibazioa da, eta beharbada landu ere bai. Motibaziorik gabe, nahiz eta ondo irakatsi, gutxi ikasiko dute ikasleek. Gaur egun euskara ikasteko entzuten ditugun arrazoien arteko batzuk, "lana bilatzeko beharrezkoa dela ..." e.a., ez digute mesede handirik egiten, motibazio aldetik behintzat. Batengatik edo bestearengatik, gauza da gelan benetako ahaleginak egin beharrean aurkitzen garela zenbait ikasleren ahotik euskaraz hitzen bat edo beste entzuteko. Psikologiaren barruan, eta zehatzago "jokaeraren aldaketa"n, badira edozein jokaera indartzeko programak. Oraingo honetan gure asmoa horietako programa bat gelan ezartzea litzateke; eta hori da, hain zuzen ere, artikulu honen izenburua: "Mintzamena indartzeko programa".

Azken urte hauetan euskaltegietan eta euskararen irakaskuntzan arazo larri batekin egin dugu topo. Eta arazo horren izena "Mintzamena" da. Askotan zaila da problema benetan zein den jakitea, baina jakin badakigu atal horretan ez dugula nahi besteko zuzentasunez asmatzen. Ikasleek euskaraz hitz egin dezaten, aspaldidanik teknika bat erabili izan dugu: itsulapikoajarri gelan eta erdaraz hitz egiten zuenak duro bat bota behar zuen. Honekin zera lortu nahi zen: erdaraz hitz egiteko joera gutxitzea eta euskaraz hitz egitekoa indartzea. Baina zigorra erabiliz bakarrik ez dugu nahi dugun ondorioa lortzen, zigorrak beti indartze positiboarekin lotuta joan behar baitu. Zigorra bakarrik erabiliz, ez dugu ondorio negatiboak besterik lortzen.

Euskaltegi gehienetan gertatuko da Santurtzikoan gertatzen zaiguna: eguneroko lanak hainbat kezka, zalantza, hausnarketa-gai, sujerentzia e.a. sorrarazten digula. Baina eguneroko ardurei erantzuteak (programazioak, ikasleen nolabaiteko jarraipena egiteak...) ia ordu guztiak lapurtzen dizkigu. Horrezaz gain, txanda edo ordutegi ezberdinetan lan egitea oztopo handia da denok eta luzaro biltzeko: hilabetean behingo klaustroa, koordinazio-bilerak... eta nahikoa! Hori dela eta, ia ezinezkoa bilakatu da sortutako kezka eta galderez lasai, luze eta zabal hitz egitea eta ondorio batzuetara heltzea.

Santurtziko Euskaltegian maiatzeko 3. asteburuan barnetegitxo bat egingo

dugu nahi dugun irakasleok (8-1O), lanean planteatzen zaizkigun arazo

pedagogikoak aztertzeko eta berauei konponketa emateko. Baina oraingoz

asmo hutsa denez, bego honetan momentuz eta utz dezagun beste baterako

kontaketa zehatzagoa.

Oraingoan beste esperientzia baten berri eman nahi dizuegu: Itaun taldea: ari

gara. Zer da hau?

Hizkuntza bat ikasteko era ezberdin asko erabil dezakegu. Ohikoa klaseetara joatea bada ere, honek ez du esan nahi bakarra denik.

Hona hemen autoikasketa-esperientzia bat, 1989-90 ikasturtean IRALEk Bidebieta-la Paz euskaltegian egina. Hiru lagun izan dira partaideak, hirurak ingelesezko irakasleak, eta esperientziaren iraupena bost hilabetekoa izan da. Txandan zehar lana antolatu-komentatu-bideratzeko bilerak izan dituzte tutore batekin (hilabete eta erdiko maiztasunaz). Bukaeran, 8. mailako azterketa egin dute, eta hirurek nota onez gainditu dute.

Hona hemen ikasle hauek egindako lana atalka. Bukaeran ikasleek irakurritakoaren zerrendatxo bat erantsi diogu. Ikasle hauek eskolatan aritu dira, gelan eguneroko lana bertako ikasleekin eginez, gela horretako irakasleren tutoretzapean. Bi ikasle euskarazko klaseetara ere joan dira, beste ikaslea erabat sartu da eskolako bizitzan, bertako ordutegia osorik betez.

Funtsezkoa da euskara-irakaslearen prestakuntza, helduen euskalduntze/ berreuskalduntze-egitasmoari behar hainbat etekin aterako bazaio. Funtsezkoa halaber, irakasleak lankideengan ezezik bere buruarengan ere behar hainbateko konfidantza izan dezan.

Baina hori esanda, eta jadanik lanean ari den irakaslearen kasura mugatuz, nori dagokio oinarrizko egiteko horren ardura? Erakundeei? Euskaltegiei? Irakasleari berari? Guztiei, nere ustez, horretan denok bait dugu zer erantzunik. Beraz, bakoitzak bereari eutsi beharko genioke eta denok elkarri kontuak hartu. Ondoko lerrootan, zerrendako azkenekoari helduko diot, irakasleari alegia, bere prestakuntza iraunkorra zertzeko lagungarri gerta dakiokeen baliabide bat aurkeztuz. Ekarpen txiki honen bidez, irakasleak bere burua janzteko erabiltzen duen tresneria hobeago dezakegulakoan.