Gure mundutxoa

Melcion Bartzelonako Hizkuntz Eskola Ofizialeko katalan-irakaslea katalanaren Atalase Maila (Nivel Llindar) landu duen taldearen koordinatzailea izan da. Era berean, bere esku eduki du hizkuntza hori irakasteko antolatu den proiektu multimediaren (Digui, digui... ) koordinazioa ere.

Beharbada gure egoera pertsonala ez da izango J .P. Sartre-ren hitz hauek adierazten dutenaren antzekoa, nahiz eta gure ingurune soziokulturalak material idatzi ugari baten erabili beharra sarritan inposatu.

Gure zibilizazioak informazio ugariez jabetzea eskatzen digunez, eta sarritan informazio hori idatzirik igortzen digunez, beharrezkoa zaigu jakitea nolakoa izan den gure iraganeko irakurketarekiko jarrera, premia berrietara egokitzeko dugun irakur-ohitura. Horretaz gainera, irakurle helduak irakurketa zertan datzan jakin beharko luke. Irakurketa ez da bapateko sormena, urrats batzuk jarraituz eraikitzen den prozesua baizik, eta irakurketan zehar izaten dugun jarrera ez da izaten beti kontzientea.

Hizkuntz ikasleek idaztean zein hitz egitean egiten dituzten errakuntzen kopuru haundia da irakasleok gehien kezkatzen gaituen arazoetako bat.

Hutsegiteak estuki loturik daude hizkuntzaren ikasprozesuarekin; eta horiek aztertzerakoan, zuzenketarako teknikak, guztiz baliagarri eta desiragarriak daitezkeenak, hautatu ez ezik, hutsegiteak gertatzearen zergatiak aurkitzen eta sailkatzen ere ahalegindu beharko dugu. Ikerketa honek hutsegite jakin bat nola zuzen daitekeen ikustarazi badiezaguke ere, are garrantzizkoagoa da ikastaldiari errakuntzak aldez aurretik kontutan harturik -eta ez alderantziz- ekitea.

Lanabes bat baloratu ahal izateko, lehenbizi jakin behar da zertarako den egina, nola erabil litekeen, eta zein premia edo hutsune betetzeko izan den asmatua. Beraz, esan dezagun, aldez aurretik, Atalase Maila lanabes bat dela.

Hortaz, lehen hurbilketa praktiko bat egiteko asmotan idatzi dugun artikulu honetan, alde batera edo, menturaz, beste baterako utziz bai analisiaren alderdi teorikoagoak, bai erabilpenaren xehetasunak, Atalase Maila dela eta oinarrizko puntu hauexek azaltzen saiatuko gara, hots, hizkuntza baten irakaskuntzari begira sortutako tresna hori:

- zer eta zertarako den,

- nork erabil dezakeen eta nola,

-nolako tresna den eta zergatik -zein filosofiak bultzaturik- den horrelakoa eta ez bestelakoa.

Harritzekoa eman dezake, irakasleen heziketarako aldizkari batean batez ere, hizkuntz ikastaroen moldaketa-ereduak deskribatzen dituen artikulu batekin topo egiteak. Alabaina, zalantzarik gabe, antolamenduak izan dezake, esate baterako, testu-liburuak aukeratzeak baino garrantzi handiagoa eta, Euskadiko O.H.O.n euskara eta gaztelania nahastuz ematen diren A, B eta D ereduetan pentsatzen badugu, garbi ikusten da nolako eragina duten alor pedagogiko eta linguistikoan erabaki administratibo hutsek.

Lehenik esan behar da marratxoaren erabileran ez dagoela batasun edo adostasun handirik gaurko praxian. Gaurko praxiari begira, esan liteke batzu maximalistak direla eta beste batzu minimalistak. Alegia, zenbaitek hitz-elkartearen antza duten kasu guztietan jartzen dute marratxoa. Agian, UZEiren praxia da zorrotzena auzi honetan. Kasu honetan zehaztasuna izan liteke arrazoi nagusia, hizkera teknikoari dagokion zehaztasunaren haritik.

Puri-purian dago gaur egun hizkuntz irakaskuntzaren alorrean «komunikatibo» hitza. Hain furian ere, irakaskuntzaren osagai guztiak kutsu komunikatiboaz jotzeko zorian bait daude: helburuak eta metodologiak, metodoak eta teknikak, ariketak eta jardunak.

Arazoz ondo hornitua dagoen edozein alorretan gertatu ohi da sarri. Bat-batean sortu dela halako hitzen bat, askotan inork gutxik dakiena zer esan nahi duen, eta badoazela denak erleak loretara bezala, gaitz guztien sendagaia non aurkituko. Ez alferrik gehienetan. Mirariak urri nonbait. Horrelakoetan, gainera, ez da urruti ibiliko merkatari lotsagabe horietakoren bat, jendearen irrikan merkantzia saltzeko aukera ezin hobea ikusiz, bere betiko ardo merkea etiketaz aldatu eta munduko onenaren izenean salduko duena. Eskerrak geroak bereziko dituen ozpinak eta ardoak. Bitartean, ordea, zenbat bihoztar, ernegatze eta frustrazio...