Artikulu honek EFUESLko irakurketaren eredu psikolinguistikoan aurretiko ezagutzak (1) duen paper garrantzitsua aztertzen du eta EFUESLko ikasleei irakurtzen irakasteko irakurketaren eskema-teoriazko ikuspegien egokitasuna frogatzen du. (EFL : English as a Foreign Language - Ingelesa Hizkuntza Arrotz bezala; ESL: English as a Second Language - lngelesa Bigarren Hizkuntza bezala). Eskema-teoriaren arabera, irakurketa prozesu interaktiboa da testuaren eta irakurlearen aurretiko ezagutzaren artean (Adams eta Collins 1979, Rumelhat1 1980). Irakurmenak norberak munduaz duen ezagutza inplikatzen du, hau kulturalki oinarritua eta kulturalki eragina izan daitekeelarik. EFUESLko irakurketaren pedagogiarako irakurketaren eskema-teoriazko ikuspegiak ikasgelan dituen inplikazioak aztertzen dira, baita irakurleagan ardazturiko EFUESLko irakurketa eragiteko teknikak iradokitzen ere.

Unibertsitateko irakasleak, lehen urteko ikasleenak batez ere, sarritan topo egiten du ídazlana utertzeko eta antolatzeko gaítasuník ez duten íkasleekín. lrakurgaí batean dauden edo gero ídazlan batean egongo díren ídeíak elkarri lotzen ikasleei laguntzeko, irakasle horrek eman ditzakeen urratsak lehunuko dítu artíkulu honek. Tekníka hau mapa semantikoa edo sare semantíkoa deítzen den kontzeptu-estrategían oínarrítua dago

«Irakurri? Nik? Bai zera! Ez dut batere gogoko». Hori edo gisa horretakoak entzunak dizkiegu sarritan bai euskaldunei bai erdaldunei ere. Hori dela bide, euskara irakaslearen eginbeharra zailagoa gertatzen da zenbaitetan, ze euskara irakasteaz gain irakurketarako zaletasunik ezari aurre egin beharrean aurkitzen baita maiz askotan. Irakaslearen kezka ez da ez axolarik ez duten horietakoa, irakurketak egundoko garrantzia baitu euskararen ikas-prozesuan. Lerro hauetan problema honi heldu nahi diot, arazoari buelta emateko iradokizun singleren bat edo beste proposatuz.

Asmo bat baino gehiago izan dezake euskara-irakasleak euskal liburu bat irakurtzean. Bere eguneroko lanak ere eragotz diezaioke behin baino gehiagotan euskal liburu bat patxadaz irakurtzea, euskara bera aztertzen ohituak dituen irakasle-begiak hitzetan trabatuko zaizkiolako behin eta berriro. Nekez gertatuko zaio horrelakorik Bernardo Atxagarekin, hain dira itsugarri horren lumari darizkion lilura eta xarma, gaizki erabilitako ergatibo pluralen eta abarren gainetik. Eta euskara bera aztertu nahi balu, bigarren aldiz hasi beharko du irakurtzen, hizkuntza bera aztertzearekin batera liburua ederragoa gertatuko zaiolarik.

«Ohiko irakurketa» eta euskararen irakaskuntzan balioko luketela uste duen irakurtzeko teknika batzuk bereizten ditu artikulugileak. Teknika hauen bitartez, izan ere, hasiberriek ere izango bailukete, eta azkar gainera, hizkuntza apurtxo bat menderatzen hasi direlako sentsazioa. Teknika hauen erabilera azaltzen da, irakurleak ikasle bihurtuz eta alor horretako zenbait puntu ukitzen ditu: ariketen nolakoa, era honetako programen osakinak, ekintzen progresioa eta euskara irakasteko horrelako programa bat egiteko prest leudekeen irakasleentzat lanerako plan bat.

Hasteko, testu jator baten adibide bat eman nahiko nuke. Miroslav Holub, txekiar idazle eta inmunologoaren poema da. Gaia , egia, edo preseskiago, zehaztasuna da. Poema bi arrazoirengatik dakart hona: hizkuntz erabilera jatorraren adibide bat ematearren eta idazlan honen gai nagusiari sarrera emateko. Poemaren izena «Zehaztasunari buruzko gogoeta laburrak» da.

Izenburuak dioen bezala, irakurtzeari garrantzia ematen zaio, baina ez dira era berdinean ulertu behar irakaskuntzan landu nahi den irakurmena, eta bestaldetik, irakaskuntzatik at egin daitekeen irakurketa. Lehenengo xehetasuna argitu ondoren, bigarren bat ere egin beharra dago. Irakaskuntzan landu nahi den irakurketa hizkuntza berri bat ikasteko, hobetzeko eta finkatzeko egiten da oro har. Irakaskuntzatik at egiten dena, ordea, kultura maila sendotzeko, aise denbora betetzeko eta noizean behin nolabaiteko informazioa lortzeko egiten da.

Irakurmena hizkuntz trebetasunetako bat da, beste hiruak mintzamena, entzumena eta idazmena direlarik. Irakurmena esatean, eta hizkuntzen irakaskuntzan ari garelarik, bigarren hizkuntzaren irakaskuntzan hain zuzen ere, irakurriaren ulermenaz ari gara. Artikulu hau egiterakoan Grellet-ek Developing Reading Skills liburuan egindako sailkapenari eta ariketa-ereduari jarraitzen diot.