Hizpide 72 alearen aurkezpena

Hizkuntza da gizakiok komunikaziorako dugun tresnarik behinena. Hizkuntzaren bidez pentsamenduak eta ideiak sortu, egituratu eta elkarrekin partekatzen ditugu. Baina, komunikazio-prozesu hori ez da vacuum batean gertatzen. Badira hainbat eragile tartean: nork igortzen du mezua?, nori edo norentzat?, zein ingurunetan?, zein da igorlearen xedea mezua bidaltzean?, zein testu-genero erabiliko du?

Artikulugileak galdera horiek jorratuko ditu hemen, eta osoki azaltzen da eragile horiek irakaskuntzan haintzat hartzearen aldeko. Artikulu hau aldizkari honen 70 alean egileak berak argitara emandako “Ekintza komunikatiborantz (I) lanaren segida

Lan honen ikergaia dugu azken bi mendeetan fikziozko literaturak nola irudikatu duen euskararen irakaskuntza. Horretarako, Euskal Herrian ez ezik beste herrialdeetan eta beste hizkuntzetan ere argitaratu diren zenbait liburu arakatu dira, horietan ageri diren ondoko elementuak aztertuz: ikasleak, irakasleak, motibazioa eta erabilitako baliabideak. Euskalduntzearen fikzioa errealitatearen ispilutzat harturik, egiazko gertaerak islaturik agertzen dira hor nola edo hala, sarri itxuraldaturik eta atalen bat edo beste neurriz kanpo hanpaturik ere fikzioan dena zilegi baita, baina parte ugari ere egiazkoa izanik. Hori horrela, fikzio horrek lagundu ahal du errealitatea hobeto ulertzen.

Makina bat aldiz esan eta idatzi ere egin da gure alorreko argitalpenetan irakasle izatea, pertsonekin lan egitea, ez dela torlojuak ekoiztea. Ikasle--taldearen aurrean jartzeak, gure kasuan hizkuntza irakasteko, hizkuntza jakiteaz gain pert sonak ezagutzea ere eskatzen du. Ohiko galdera izaten da pedagogia fakultateetan: “Zein da lehenengo baldintza Joni matematika irakasteko? Askok “matematika jakitea” erantzuten dute. Eta, irakasleak: “Ez, Jon ezagutzea” erantzuten du. Eskola emateak abildade sozialen jabe izatea eskatzen du, besteak beste. Pertsonen arteko gatazkak, gaizki ulertuak, erraz gerta daitezke eta, horrek guztiak badakar bere neke psikikoa. Artikulugileak, euskara-irakaslea izaki, ondo baino hobeto daki egoeraren berri, eta, hori gogoan Burn out sindromea hartu du idazgai. Horren sintomak, teoriak eta aldagaiak, eta bere iradokizunak ere eskainiko ditu artikuluan. Interesgarria da oso, ikuspegi praktikotik heldu baitio gaiari.

Eginak dira euskararen ezagutza eta erabilera neurtzeko lanak. Ondorio nagusienetako bat da bi adierazleei dagozkien zifrek gora egin dutela azken urteotan. Gero eta euskaldun gehiago dago, euskara bigarren hizkuntza gisa ikasi dutenei esker, batez ere. Hezkuntza-sistemak eta euskaltegiek, besteak beste, lagundu dute horretan, ezbairik gabe. Euskara ere gero eta gehiago erabiltzen da. Baina, erabileraren datuak ez dira nahi bezain asebetegarriak. Ezagut za eta erabilera ez baitira galga berean handitu. Eta abian dira hainbat egitasmo euskara dakiten hiritarrei bidea errazteko hizkuntza erabil dezaten.

Artikuluaren egilea Bizkaiko Foru Aldundian ari da trebatzaile. Eta erakunde horretan euskara dakiten langileak erabiltzera sustatzeko lanen gainean egiten du gogoeta. Ahuleziak, mehatxuak, indarguneak, aukerak jorratuko ditu segidako lerroetan. Gogoeta jakingarriak, ezagutzaren alorrean dihardutenentzat ere, azken batean, ezagutza eta erabilera txanpon bereko bi aldeak baizik ez baitira.

Ibilia eta zaildua da euskalduntze-alfabetatze alorreko euskara-irakasleria bere jardun horretan. Ez dira gutxi 25. urtera arian-arian iritsi diren euskaltegiak, eta, euskara-irakasleak ere halatsu. Artikulugileak, euskararen irakaskuntzan urte luzetan jardundakoa da eta ederki daki, urteen joanean, bilakaeraren berri. Halatan, gainbegirada egin dio lehenekoari, oraingoari, baita etorkizuneko euskaltegiei ere. Irakaslearen eta ikasleen arteko harremanak, sentipenak, feedbacka, ikasleriaren profila, besteak beste hartuko ditu gogoetagai.

Ongi dakigu emozioek duten indarraren berri. Alderdi afektiboa eta kognitiboa txanpon beraren ezin bakanduzko bi aldeak dira. Urte luzetako eskarmentua du artikuluaren egileak euskararen irakaskuntzan. Eta laugarren mailan aritzen diren ikasleei eskolak emateak sorrarazi dizkion sentipenak eta gogoetak azalduko ditu segidako lerroetan, teoriak, taxonomiak, aldagaiak, ikerketak eta enparauak, era esplizituan bederen, une batez bazter utzita. Artikulugilea itxaropentsu ageri da, komunikazioa helburu, erabiltzen dituen irakas-estrategien fruituez.

Gero eta ezagunagoa da Hizkuntzen Portfolio Europarra. Portfolioa, gogora dezagun labur, ikasleek eta irakasleak partekatzen duten tresna da, ikasle bakoitzaren ikasketa-ibilbidea jasotzen duena. Erregistro-bilduma sistematizatu horretan ikas-prozesuari eragiten dioten alderdi esanguratsuenak metatzen dira, luzetarako ikuspegia lortzeko. Porfolioa usadioz ebaluazio formatiboari loturik ageri zaigu. Egina da euskalduntze-alfabetatzean portfolioa ikasgelaratzeko ahaleginik. Eli Altuna Legazpi 6 euskaltegiko idazkari didaktikoak bere irakaskideei egiten dien lan-proposamena da ondorengoa. Eta bertan ahalegin horien nondik norako nagusiak azaltzen ditu baita euskaltegian bertan lan-egitasmo gisa proposatu ere. Portfolioaren gaiaz gehiago jakiteko, eta, Euskalduntze-alfabetatzean dihardutenek elkarren berri izateko ere baliagarria delakoan, dokumentua moldatu, egokitu, eta irakurgai eskaintzen digu artikulugileak segidako lerroetan.