Euskara-txinera: hizkuntza-aniztasunaren kolore aberatsak

Published: Wednesday, 14 May 2025, 3:13 PM
Larrañaga eta Ibarra

Piktogramen bidez mandarin-txineraren eta euskararen arteko zubiak eraikitzeko baliabide bat aurkeztuko da artikulu honetan. Izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoan jatorri txinatarra duten pertsonak 6.000 inguru dira, eta mandarin-txinera da batzuen lehen hizkuntza. Pertsona horien arteko zenbait gurasoak dira eta beste zenbait eskoletako ikasleak. Batetik, gurasoek euskara ikastearen aukera egin dezakete seme-alabei ikasprozesuan laguntzeko. Bestetik, ikasle hauen lehen hizkuntza txinera bada, jakina da horretan oinarritzeak edo herentzia-hizkuntza babesteak mesede egiten diola hizkuntza gehigarriak ikasteari. Halaber, piktogrametan oinarritutako materialek aukerak eskaintzen dituzte irisgarritasun kognitiboa ahalbidetuz ikasteko. Hau honela, piktogramez sorturiko baliabideak erabiltzen dira derrigorrezko eskolatzean, ordezko sistemetako bat direlako eta horretarako protokoloa abian delako. Artikulu honetan, Euskal Herrian dauden txinatar pertsonen datuak eta eskola-familia-komunitatearen arteko harremanen gaia azaldu ondoren, mandarin-txineraren ezaugarriak eta hizkuntzaren ezagutza egiaztatzeko ziurtagiriak aurkeztuko dira. Gero, piktogramek ikas-irakaskuntzarako duten balioa erakutsiko da eta sorturiko baliabidea (mandarin-txineraz eta euskaraz 21 ataletan sailkatutako 686 piktograma) zertan datzan eta nola sortu den argituko da. Azkenik, ondorioak eta erreferentziak daude.

https://doi.org/10.54512/BBPQ2631

Oharra 

Bigarren fitxategian piktogramen laginera heltzeko QR kodea dago.

Bibliografia (sakatu zabaltzeko)


Acebes de la Arada, D. (2021). Imágenes, pictogramas y consciencia intercultural. In M. Saracho-Arnáiz eta H. Otero-Doval (ed.), Internalización y enseñanza del español como LE/L2: plurilingüismo y comunicación intercultural (1090-1107. or.). Actas Asele https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/asele/pdf/30/30_0059.pdf

Accedes, (2019, irailaren 18a). ¿Con qué criterios se elabora un pictograma? https://accedes.es/con-que-criterios-se-elabora-un-pitograma/

Alonso Henar, J., Cazorla Ruiz, M., Amezcua Sánchez, A. eta González López, C. (koord.) (2022). Libro de la salud. Fuden eta Afanías. https://sanidad.castillalamancha.es/files/documentos/pdf/20220930/libro_salud_2022_sescam.pdf

Andueza, I., eta Bejarano, M. (2022). ¿Integración social de la población inmigrada a través del sistema educativo en Euskadi? In J. Shershneva, eta M. Fouassier (ed.), Tendencias y retos en la integración de la población inmigrante en Euskadi (183-220. or.). Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua.

Aierdi, X. Uranga, B., eta Iñarra, M. (2021). Euskal Autonomia Erkidegoko hizkuntza aniztasunaren mapa. Immigrazioko biztanleriaren jatorriaren araberako hurbilketa. Bat Soziolinguistika Aldizkaria, 119(2), 11-38. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/immigrazioa-hizkuntza-aniztasuna-eta-euskara/

Berradia, L. (2023). Retour sur un parcours de formation à destination des enseignants pour expérimenter des outils visuels afin d’accompagner l’enseignement-apprentissage des langues vivantes étrangères en clase. Recherche et pratiques pédagogiques en langues, 42 (1). https://doi.org/10.4000/apliut.10705

Boon, E., eta Polinski, M. (2015). From Silence to Voice: Empowering Heritage Language Speakers in the 21st Century. Instituto Cervantes at FAS – Harvard University. https://cervantesobservatorio.fas.harvard.edu/en/reports/silence-voice-empowering-heritage-language-speakers-21st-century  

Diego – Experiencia en China. (d. g.).  Apuntes de Chino. 1# Características principales del chino mandarín. Experiencia en China. https://www.experienciaenchina.com/caracteristicas-principales-del-chino-mandarin/

Ding, W:L:, de Prada, M., de Juan, C.R. Couto, S. eta Salazar, D.J. (2011). ¿Sabes? Curso de español para estudiantes chinos. SGEL.

Educaweb. (d. g.). ¿Qué titulaciones de chino mandarín existen?. Hemendik berreskuratua 2025eko apirilaren 15ean: https://www.educaweb.com/contenidos/educativos/aprender-idiomas/certificados-titulaciones-chino/

Egido Gálvez, I. (2015). Las relaciones entre familia y escuela. Una visión general. Participación Educativa, 4(7), 11-17. https://www.educacionfpydeportes.gob.es/dam/jcr:a6ada8eb-986d-4e20-8ee6-886f8f6e7bc2/pe-n07-art01-iegido.pdf

Euskaltzaleen topagunea. (2022, ekainaren 30). Gardentasun txostena 2022. https://topagunea.eus/wp-content/uploads/2018/12/Gardentasuna-Euskaltzaleen-Topagunea-2022-1.pdf

Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza Saila. (2020a). Harrera-plana. Ikasle berrien eta haien familien harrera bideratzeko jardunbideak. Ikastetxeetarako gida praktikoa. 2019-2020. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/inn_doc_esc_inclusiva/eu_def/adjuntos/eskola-inklusiboa/plan_acogida_e.pdf#_blank

Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza Saila. (2020b). Ikasle etorri berriaren hasierako ebaluazioa. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/inn_doc_esc_inclusiva/eu_def/adjuntos/eskola-inklusiboa/Evalucion_Inicial_Alumnado_Recien_llegado_e.pdf

Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza Saila. (2022). Hezkuntza sisteman "Komunikazio Sistema Handigarriak edo/eta Ordezkoak" (KSHO) inplementatzeko protokoloa. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/inn_edu_inc_neapoyoeducativo/eu_def/adjuntos/Protocolo_SAACS_e.pdf

Eustat (2024, abenduaren 16a). 2024an 217-489 atzerritar bizi dira Euskal AEn, guztizkoaren % 9,9. https://eu.eustat.eus/estad/id_268/ti_biztanleriaren-eta-etxebizitzen-errolda-biztanleriaren-egitura/azken-prentsa-oharra.html

Fernández, I., Shershneva, J., eta Fouassier, M. (2017). La diversidad en las aulas: perspectiva cuantitativa (6-16 años). In J. A. Oleaga (ed.), La diversidad infantil y juvenil en la CAE. Las (mal llamadas) segundas generaciones (337-500 or.). Servicio Editorial de la Universidad del País Vasco. https://www.ikuspegi.eus/documentos/investigacion/es/diversidad_infantil/Diversidad_infantil_juvenil_CAE.pdf

Goirigolzarri Garaizar, J. (2010, abenduaren 10). Zergatik ikasi euskara eta nola iritsi euskaldun izatera (dekalogoa). AEK Bloga. https://www.aek.eus/eu/bloga/zergatik-ikasi-euskara-eta-nola-iritsi-euskaldun-izatera-dekalogoa

HanziBox (d. g.). Y luego las cosas. Los sustantivos. Hanzibox. Hemendik berreskuratua 2025eko apirilaren 23an: https://www.hanzibox.com/los-sustantivos-chino-mandarin/

Instituto Confucio. (2018). Introducción. Libro de texto. Universidad Autónoma de Yucatán. https://www.uqroo.mx/files/cei/Material%20Curso%20de%20Chino%202018/Libro%20de%20texto%20INTRODUCTORIO.pdf

Instituto Vasco de Evaluación e Investigación Educativa (ISEI-IVEI). (2010). Evaluación diagnóstica. 2009. Análisis de factores y variables. 4º Educación Primaria. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/inn_doc_comp_basicas/es_def/adjuntos/evaluacion/311021c_Pub_ISEI_ED_2009_factores_variables_EP4_c.pdf

Instituto Vasco de Evaluación e Investigación Educativa (ISEI-IVEI). (2021). Diagnóstico del Sistema Educativo Vasco. https://isei-ivei.euskadi.eus/documents/d/guest/diagnostico-del-sistema-educativo-vasco

Lucena, R. (2006). Hablo español. Algaida Editores.

Liao-Pan, S., Martínez-Robles, D., eta Pitarque Ledesma, N. (2014). Chino A1.1. Universitat Oberta de Catalunya https://openaccess.uoc.edu/bitstream/10609/78086/1/Chino%20A1.1.pdf

Lin, T., eta Biggs, M. (2006). A preliminary study of learnable pictogram languages. In K. Friedman, T. Love, E. Côrte-Real eta C. Rust (ed.), Wonderground - DRS International Conference 2006, 1-4 November, Lisbon, Portugal. https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2006/researchpapers/44

Marcos, J.M. eta Romero, D. (d.g.). Manual de AraWord. Hemendik berreskuratua 2025eko apirilaren 23an: https://aulaabierta.arasaac.org/wp-content/uploads/araword/Manual_AraWord.pdf

Montrul, S. A. (2012). Is the heritage language like a second language? EUROSLA Yearbook, 12, 1-29. https://doi.org/10.1075/eurosla.12.03mon

Moreno, G. (2017). Adituen ikuspegia. In J. A. Oleaga (ed.), Haur eta gazteen aniztasuna EAEn. (Oker izendatutako) bigarren belaunaldiak (91-140. or.). Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua. https://www.ikuspegi.eus/documentos/investigacion/eus/gazte_aniztasuna/Haur_gazteen_aniztasuna_EAE.pdf

Nandy, A. (2019). Beyond words. Pictograms for indian languages. International Journal fo Research in Science & Technology., 9(1), 22-28. https://ijrst.com/abstract_new.php?id=459

Pauzhi Coellar, C. P., eta Argudo-Serrano, J. (2024). Los efectos del uso de pictogramas durante el proceso de enseñanza-aprendizaje del inglés en la escuela primaria. Religación, 9(39). https://doi.org/10.46652/rgn.v9i39.1141

Rubio Gómez, J. (2020). Evaluación del impacto del uso de los pictogramas en el aprendizaje de las expresiones idiomáticas para estudiantes de español como lengua extranjera. [Ikerketa-plana]. Universidad de Salamanca. https://gredos.usal.es/handle/10366/143575?show=full

Septién Ortiz, J. M. (2006). Mugarik gabeko eskola. Ikasle etorkinen irakaskuntza Araban. Ararteko. https://www.ararteko.eus/RecursosWeb/DOCUMENTOS/1/0_191_1.pdf

Universidad de Estudios Internacionales de Shanghai [SISU]. (2015, irailaren 23). Cuatro categorías de contraste morfológico entre chino y español. Hemendik berreskuratua 2024ko abenduaren 15ean: https://es.shisu.edu.cn/%20resources/news/content2516

Stutzel, M. (2019). Impact of Parental Involvement on Literacy Skills in Early Childhood. [Doktore-tesia]. Northwestern College, Iowa, EEBB. https://nwcommons.nwciowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1157&context=education_masters

Topor, D. R., Keane, S. P., Shelton, T. L. eta Calkins, S. D. (2010). Parent involvement and student academic performance: a multiple mediational analysis. Journal of Prevention & Intervention in the Community, 38(3). 183-97. https://doi.org/10.1080/10852352.2010.486297

UNICEF (2015). Convención sobre los derechos del niño. UNICEF Comité español. https://www.unicef.es/sites/unicef.es/files/comunicacion/ConvencionsobrelosDerechosdelNino_0.pdf

Vigara Cerrato, A., Delgado Santos, C. I., Larraz Istúriz, C., Vázquez Sánchez, I., Pérez-Castilla Álvarez, L., eta Regatos Soriano, R. (2023). 10 fichas sobre la accesibilidad cognitiva por derecho. Ceapat. Centro de Referencia Estatal de Autonomía Personal y Ayudas Técnicas. https://ceapat.imserso.es/publicaciones/informe-publicacion/-/asset_publisher/jbbrNfFLTBpz/content/10-fichas-sobre-la-accesibilidad-cognitiva-por-derecho/20123

Yangmin, J. eta Gómez-Pellón, E. (2023). Redes de parentesco y familias de los inmigrantes chinos en España: Estudio de casos. OBETS. Revista de Ciencias Sociales, 18(1), 189-206. https://doi.org/10.14198/obets.22495

Yeromiyán, T. (2024, urriaren 28). Una breve introducción al HSK. [Blog-sarrera]. CLI, Institutoi de Lengua China. https://studycli.org/es/hsk/what-is-the-hsk/


Show comments
  • Ainara Maya UrrozAinara Maya Urroz - Wed, 21 May 2025, 3:01 PM
    Gaurko BERRIAn (https://www.berria.eus/eu/iritzia/larrepetit/nuxu-eta-naun_2142078_102.html) Blanca Urgell hizkuntzalariak e-Hizpide artikulu hau interesgarritzat jotzen du, eta amestera eramaten du: BERRIA egunkarian argitaratutako "Nuxu eta naun" artikuluan, Blanca Urgellek 'nüshu' idazkera silabikoa aipatzen du, Txinako Hunan probintzian emakumeek beren artean erabiltzen zuten sistema, eta hori lotzen du gure xuketa formarekin (nüxü).