LdeLengua podcastaren 158. atalean, Francisco Herrerak Cristina Urbizu Pérez elkarrizketatzen du, Euskal Herriko Unibertsitatean Filologia Hispanikoan lizentziaduna eta ibilbide luzeko espainiera-irakaslea. Cristinak bere lan-ibilbidearen zati handi bat gaztelania atzerriko hizkuntza gisa irakasteari eskaini dio, bereziki etorkinekin aritu da, eta gaur egun ELEko irakasleentzako prestakuntza-ikastaroen koordinatzailea da.

Gure oraingo lan honek ez dio testuen "gramatikari" heltzen (hitz honen esanahi hertsian); aitzitik, subjektuaren gaitasun testualaren planteamendu bat izan nahi du (1). Gogoeta hau, berez, ikerketa linguistiko, pragmatiko, semiotiko, soziolinguistiko eta batez ere psiko-kognitiboen bidegurutzean daga kokatua.

Gaur egun ulerkuntzari eta gauzak gogoan hartzeari egiten ari zaizkien ikerketen argitan esan dezakegu subjektuaren gaitasun diskurtsiboa osatzen dutela: komunikamenak eta gaitasun testualak. Gaitasun testual zabal honen (egoera pragmatiko bakoitzari sintaktikoki perpausak eta semantikoki proposizioak lotzeko bidea ematen baitu) atal bat aukeratu dut aztertzeko: subjektuak berez atzematen duela testu bat "narrazioa" dela, beste bat "argudiozkoa" edo beste hura "deskribatzekoa". Eleberri batean, edozein irakurlek aurkituko ditu bere kasa deskribapenak (askotan gain-gainetik bakarrik irakurriko edota saihestuko dituenak), elkarrizketak edo narrazioak. Era horretan, testua hautazkoa da eta kontaketa bat "erakargarritzat" edo "motel eta aspergarritzat" hartua izango da segun eta nagusiki narraziozkoa den edo deskribapenezkoa; horrek ezinbestean eraman behar gaitu testuen tipologietan pentsatzera. Begien bistakoa da ez direla era berean irakurtzen deskribapen bat edo poema bat edo elkarrizketa bat. Testu-mota edo hurrenkera testual bakoitzak estrategia eta gaitasun desberdinak eskatzen ditu.

Bigarren hizkuntzaren irakaskuntzan literatura irakasten denean, bazter utzi ohi da erabat eleberria. Irakaskuntza komunikatiboan literatura, era batean edo bestean, txertatu denean, begien bistako arrazoien indarrez, narrazio motza, antzerkia eta horien antzeko jeneroak hobetsi izan dira.

Nire eskarmentuak, ordea, erakutsi dit eleberriak sakontasun handiko aukera zirraragarriak eskaintzen dituela ikaslearengan ardaztutako irakaskuntza elkarreraginezkoan. Ernest Hemingwayren eleberriei buruz goi-mailako ikasle batzuei emandako literatur ikastaro batean oinarrituta, hainbat teknika berritzaile azalduko ditut, irakasleari beste ezein baino eskurago daukan baliabide bat erabiltzeko modua ematen diotenak: ikaslea bera, alegia.

Lehen (Zutabe 29) beste artikulu batean zirriborratutako ideia batzuk argitzea da artikulu honen xedea, horretarako narrazio motz batez baliatuz (.O)(Pitzadura bat elur izoztuan*). Artikuluaren egitura ikasaio-eskemarena izango da eta irakasleari argibide zehatzak emango zaizkio saioko une bakoitzean eginbeharrekoei buruz.

Artikulu honen helburua irakasleei ikasgelan narrazio motzak hustiratzeko hainbat iradokizun praktiko ematea da. Hiru zatitan banatua dago.

Lehenengoak ikasleek narrazio motzak irakurtzean aurki ditzaketen zailtasunak izango ditu aztergai eta klasean literaturaz baliatzeko modu tradizionala eta ikuspegi komunikatiboa erkatzen ditu. Bigarrenak ikuspegi komunikatiboaz baliatzeko istoriorik egokienak zeintzuk diren iradokitzen du. Eta azkenekoak horrelako narrazio motzak sartu, hustiratu eta bukatzeko egin daitekeen hainbat ihardun eta ariketa-modu aztertzen du.

Zuen ikasleak eroso eserita daudenean, probatu kontu-kontaketarako Ruth Wajnryb-en teknika entzumena eta narrazio-trebetasuna hobetzeko. Duela gutxira arte Ruth TESOLeko irakasle-prestakuntzaren buru zen Australian, Hegoaldeko Gales Berriko Unibertsitatean, baina orain bere kontura tan egiten du irakasle-prestakuntzan eta zenbait material idazten.

Istorio- edo kontu-kontaketa da artikulu honen muina, hizkuntzako ikasgelan irakasbide bezala erabiltzeko. Lehen aldiz Mario Rinvolucrik aurkeztu zidan metodoa, duela zenbait urte Australia bisitatu zuenean2• Ordudanik, mota ezberdinetako hizkuntz ikasle askori kontatu izan dizkiot istorioak: bai ingelesaz kontaktu gutxi zuten behe-mailakoei, baita ikasle nahiko aurreratuei ere, operazionalki komunikatiboak izan arren, estrukturalki maila guztiz egokia ez zutenei. Oso moldagarria da metodoa eta erraz egoki daiteke talde eta maila ezberdinetara.