lrakasle-trebatzaile askok irakas-iharduera berri interesgarri bat erabiltzen dute irakasleak "harrapatzeko", erakartzeko, beren lanaz gogoeta egitera bultzatzeko, eta gero teknika berriak erakusteko.

Irakasle askok konferen­tzietara joan, irakaskuntzako aldizkariak irakurri eta lagunekin hitz egiten du, "biharko egunean" bere ikasgelan proba ditzakeen ideia berriak izate­ko, hain zuzen. Bai irakasle hauen eta bai trebatzaileen motibazioa oso ulergarria da eta ezin da inola ere gaitzetsi. Badu, ordea, desabantaila bat ideia "berri"en etengabeko bilaketa eta erakusketa honek. "Berria" automa­tikoki "ona" bihurtzea da arriskua, eta "lehenago" ikusia edo entzuna den guztiaren aurrean nolabaiteko aspertu-jarrera hartzea. Hizkuntz irakas­kuntz mailako "kontsumismo" hau umorez deskribatua izan da beste leku batean (de la Motte 1985). Ekintzaz ekintza saltoka ibiltzeko joera hutsal samar hau ekiditeko bide bat azpimarratu nahi nuke nik.

Euskara irakasteko metodogintzan eginiko bidea islatu nahi dugu hemen; euskararen irakaskuntzan ezer onik egin bada, besteak beste, tresna hauei esker izan baita. Oraingo artikulua bilduma honetako bigarrena dugu.

Bi dira lantxo honen helburuak: hizkuntzaren irakaskuntzan toponimiak edu­ki beharko lukeen garrantzia azpimarratzea, eta ikasgelako lanetan erabil­tzeko ideia batzuk eskaintzea. Lau taldetan banatu ditugu disziplina honen ekarpenak: nazioarteko izenak, estatu espainol eta frantseseko toponimiak, Euskal Herriko izenak, eta hau osatzen duten lurraldeetako bakoitzekoak.

Gero aipatutako toponimoak lantzeko bidea emango duten zenbait ariketa azalduko dira, eta euskararen irakaskuntzako mailarik altuenetan lantzeko zenbait puntu proposatzen ditugu, Nafarroako toponimiari arreta berezia eskainiz.

Aurrera nota dantzatu atzeak erakusten omen du ondoen, esaera zahar bezain ezagunak erakusten digunez. Egindakoak behar bezala aztertuta, ondokoak hobeto egin daitezkeela esan gura du horrek, besteak beste, horrela ulertu nahi izanez gero behintzat.

Guri, ordea, irakaskuntzaren mundu neketsu honetan, egiteko berrietan murgiltzea tokatu izan zaigu sarri askotan, aurreragoko lan berriei heldu eta erantzuten saiatu beharra, alegia. Eta, jakina, atzekoei patxadaz begi­ratzeko aukera gutxi utzi izan digu horrek. Ez lekurik ez denborarik izaten genuen horretarako.

Metodogintzan ere saiatu ginen garai batean -"Jalgi Hadi" lekuko-, baina luze gabe beste norabait eraman gintuzten urrats berriek... eta, esan bezala, hantxe geratu zen lan hura ere, ondoko azterketarik gabe.

ZUTABEko arduradunek eskaintzen digute orain geure orduko lan haren azterketa kritikoa, laburra bada ere, egiteko aitzakia. Galdezka etorri zai­gu, izan ere, ZUTABE. Are zehatzago: galdera horiek guk geuk geure buruari egitea nahi luke. Egin genituenen azterketa guk geuk burutzea, alegia.

Hizkuntzen irakaskuntzan, eta bereziki euskararenean, irakasleok makina bat bider aipatu, azaldu, aztertu, eztabaidatu, lardaskatu, goraipatu, madarikatu... izan dugu zenbait gai nagusi: mailaketa, edukiak, metodologia, hizkuntz gaitasunak, ikus-entzunezko baliabideak, ebaluazioa... eta abar luze bat. Hala ere, zerrenda aberats honetan apenas agertzen zaigun aztergai gisa eguneroko klasean berebiziko garrantzia duen gai bat: taldea.

Talde batek bere jaiotza, bizitza eta heriotza du, guztiok bezalaxe (oker ez banago); baita bere nortasun eta ezaugarriak ere. Taldearen izaera ez da aldez aurretik sorturik dagoen zerbait, irakasleari eskuetara heltzen zaion errealitate osatu, tinko eta mugiezina; ezta pentsatu ere. Talde baten nortasuna zerotik hasten da, eta makina bat eragileren ondorioz (taldekideak, irakaslea, ingurunea, e.a.) nola edo hala gorpuzten den zerbait dugu.

Ondorengo lerroetan hizkuntz irakaskuntzan taldeak izan dezakeen eragina aipatzen eta aztertzen ahaleginduko gara eta, aldi berean, gogorarazten irakasleok dugun erantzukizuna eta gaitasuna talde-dinamizatzaile garen neurrian.

Euskara irakasteko metodogintzan eginiko bidea isladatu nahi dugu hemen, euskararen irakaskuntzan ezer onik egin bada, besteak beste tresna hauei esker izan bait da. Oraingo artikulua bilduma honetako lehena dugu.

Artikulu honek (bitatik bigarrenak) Planteamendu Kamunikatiboaren aspektu pedagogiko batzuk aztertzen ditu; besteak beste, «syllahus semantiko»aren ideia eta «benetakotasunaren arazoa materialetan eta metodologian. Planteamendu Komunikatiboak. gehienetan. alderdi hauek oso modu sinplifikatu eta ilun samar lantzen dituela iradokitzen du Swan-ek; gainera, hizkuntz irakaskuntzarako plonteamendu zuhurrak syllabus semantikoak eta formalak integratzea eskatzen du eta bereziki idatzitako ikas-materialak eta benetakoak konbinatzea. Halaber, Planteamendu Komunikatiboak ez du aintzat hartzen ama-hizkuntzak bigarren hizkuntzaren irakaskuntzan duen garrantzi handia.

Artikulu honetan zehar, euskara ordenadore bidez ikasteko diseinatutako programa bat aurkeztea da helburu nagusia. Hala ere, programaren beraren deskribapen eta azalpenetan sartu baino lehen Ordenadorez Baliatutako Hizkuntz Irakaskuntzari (OBHI) buruzko oinarrizko sarrera bat egingo dugu. Beraz, artikuluak zati bi izango ditu. Lehenik, ordenadorez baliatutako irakaskuntzaren gaurdainoko historiaren gainetiko azterketa bat egingo dugu eta, bigarrenik, euskara ordenadore bidez ikasteko diseinatu eta garatutako «Ikas-Txip» sistema deskribatzeari eta aztertzeari ekingo diogu.