«Oraingo ikasle hauekez datoz motibatuta euskaltegira». Hauxe da, zenbait ikaslek euskara ikastean batzuetan agertzen duen zabarkeria dela medio, irakasle bati baino gehiagori entzun izan dioguna.

Esaldi hori, ordea, ez da egiazkoa, euskara ikasterajoaten dena zerbaitek bultzaturikjoaten bait da. Esan nahi bait da, hortaz, ikasgelara sartzerainoko motibazioa behintzat baduela. Izan liteke, alabaina, ikasle horien motibazioaren intentsitateak, eta baitajiteak ere, hizkuntzaren lorpen/ ikaskuntzaren aurka zein alde eragitea. R. Titone-ren iritziz, nortasuna hitzezko portaeren oinarrizko osagai bat da, hizkuntzak ikastearen nolakoaz ari den edozein teoriatan kontuan hartu beharrekoa beti. Halaber, «ikaslearen nortasuna, pentsakera kognoszitiboak eta blokaia psikologikoak guztiz aintzakotzat hartu beharrekoak dira, irakaskuntza ikaslearengan ardaztu nahi badugu» (Bergara 1988).

Hauek honela eta gaiak merezi duelakoan, oraingoan han-hemenka bilduak eskarmentu apurraren bahetik iragazi, taxutu eta orrialde hauetatik eskaintzeari ekin diogu. Euskara-ikasleen motibazioa aipatuz hasi dugu pasartea. Badago, alabaina, arestian esan bezala, hizkuntza baten lorpen/ ikaskuntzan eragina izan dezakeen aldagai gehiagorik. Ikus ditzagun, bada, horiek ere.

- Zer moduz euskaltegian?

- Prímeran. Jendea oso jatorra da eta langiroa ... ezin hobea.

- Honez gero, ondo moldatuko zara euskaraz, ezta?

- Beno ... Ulertu ia dena ulertzen dut, baina hitz egitekoan ...

Azkeneko ·hamabost urte hauetan, euskara irakasteko eta ikasteko egin behar denari buruz, asko idatzi eta hitz egin da. Maila ezberdinetako eritziak

eman dlira.Era askotako liburu eta aldizkariek ekin diote arazoari. Orri asko bete dira ikuspuntu didaktikoak emanez.

Gaur egungo hizkuntz irakaskuntzako testuliburu askok ikuspegi funtzionala hartzen dute ardatz gisa, eta gehienek dituzte osagai funtzionalak. Honek esan nahi du bizitza errealean hizkuntzaz baliatuz egiten duguna kontuan harturik moldatu direla gaiak. Ez da hainbeste ahalegin egin, berriz, Swan eta Walterek (1984) ondo diotenez, osagai nozionalak ikasgaietan integratzen , hala nola mugimendua, abiadura, distantzia , sumindura eta beste hainbat arlo. Osagai nozionalaren izenpean kontzeptu orokor zein konkretuekin zerikusirik duten hitzak eta esamoldeak adierazi nahi ditugu. Beraz. eta halabeharrez, hiztegiaz ari gara hein handi batean.

Jarrera desberdinak sortu izan dira hiztegiari begira hizkuntza bizien irakaskuntzan. Hitz egin, entzundakoa ulertu, irakurri eta idatzi ahal izateko hiztegiak duen balioa inork ez du inoiz ere zalantzan jarri. Komunikazioaren gutxieneko mailan elementu linguistiko garrantzizkoena da; hutsaren hurrengoa balio baitute gramatikak eta fonetikak hitzik gabe. Zenbaitetan, gaizki ahoskaturiko hitzez baita egitura okerrez jokaturiko hitzez ere lortzen dugu komunikatzea. Aitzitik, ordea, hitz desegokiez paratutako esaldia ez du inork ulertuko, nahiz eta joskera zuzena erabili eta ongi ahoskatua izan.

Peter Kline oraintsu arte Thornton Friends School-eko Zuzendaria izan da Silver Spring USAn. Bere emaztearekin batera kolegio hori sortu aurretik, Washingtoneko zenbait eskola pribatutan aritu zen irakasten. Dunbarton Collegen Zuzendari dramatikoa izana da eta 1951.ean Antzerkiko Elkarte Lirikoa sortu zuen , opera arina egiteko taldea, hamalau urtez lanean aritu dena. Dramaz , antzerkiaz, hezkuntzaz, psikologiaz, fisikaz, literaturaz eta musikaz liburu asko idatzi ditu. Hitz gutxitan esateko, haur eta gazteen irakasle handia da, irakasteko medio gisa sugestopediaz baliatzen dena.

Beharbada gure egoera pertsonala ez da izango J .P. Sartre-ren hitz hauek adierazten dutenaren antzekoa, nahiz eta gure ingurune soziokulturalak material idatzi ugari baten erabili beharra sarritan inposatu.

Gure zibilizazioak informazio ugariez jabetzea eskatzen digunez, eta sarritan informazio hori idatzirik igortzen digunez, beharrezkoa zaigu jakitea nolakoa izan den gure iraganeko irakurketarekiko jarrera, premia berrietara egokitzeko dugun irakur-ohitura. Horretaz gainera, irakurle helduak irakurketa zertan datzan jakin beharko luke. Irakurketa ez da bapateko sormena, urrats batzuk jarraituz eraikitzen den prozesua baizik, eta irakurketan zehar izaten dugun jarrera ez da izaten beti kontzientea.

Hizkuntz ikasleek idaztean zein hitz egitean egiten dituzten errakuntzen kopuru haundia da irakasleok gehien kezkatzen gaituen arazoetako bat.

Hutsegiteak estuki loturik daude hizkuntzaren ikasprozesuarekin; eta horiek aztertzerakoan, zuzenketarako teknikak, guztiz baliagarri eta desiragarriak daitezkeenak, hautatu ez ezik, hutsegiteak gertatzearen zergatiak aurkitzen eta sailkatzen ere ahalegindu beharko dugu. Ikerketa honek hutsegite jakin bat nola zuzen daitekeen ikustarazi badiezaguke ere, are garrantzizkoagoa da ikastaldiari errakuntzak aldez aurretik kontutan harturik -eta ez alderantziz- ekitea.