Irakasbil
Didakteka
Auto: izena, aurrizkia eta ohar terminologikoak
Published: Wednesday, 10 December 2025, 10:22 AM
Euskaraz sarritan erabiltzen dugun osagai bat da auto, bai izen arrunt gisa, bai hitz elkartuetako lehen osagai moduan. Bi erabilerek ñabardura interesgarriak dituzte, eta irakasgelan argi azaltzeko modukoak dira.
1. Auto izen gisa
- Adiera nagusia: automobil (beribil) = lau gurpileko ibilgailu motorduna
- Euskaltzaindiak gomendatzen du kotxe ez erabiltzea.
- Beste erabilera arrunt batzuk:
- autoeskola, autobus, autobia, autokarabana, auto-ilara…
- Adiera juridikoa (Euskaltzaindiaren hiztegiak ez du jasotzen, baina Elhuyar Hiztegian edota Euskaltermen, esaterako, bai): Espainiako sistema judizialean, autoa epaileen ebazpen-mota bat da.
- Besteak beste, gai hauek erabakitzen ditu: errekurtsoak, eskumenak, espetxeratzeak/aske uzteak...
2. Auto- aurrizkia
- Funtzioa: bihurkaritasuna adierazten du (norberak bere buruari egiten dion ekintza/prozesua).
- Maileguetan: autoebaluazio, autodefentsa, autogobernu, autokritika…
- Euskal hitzetan: autoikaskuntza, autozuzenketa, autoestimu…
- Oharrak: ez da beti derrigorrezkoa.
- Adib.: autogorroto → askotan naturalagoa da “norberarenganako gorrotoa” adieraztea.
3. Auto vs Buru
|
Osagaia |
Adiera |
Adibidea |
Oharra |
|
auto- |
Bihurkaritasuna (norberari buruz) |
autobabes, autoestimu |
Norberaren ekintza edo prozesua |
|
buru- |
Ez du bihurkaritasuna adierazten |
buru-babesa= kaskoa |
Ez da trukagarria auto-rekin |
Gako praktikoak
- Auto-ren bi funtzioak (izena + aurrizkia) lantzea bereziki lagungarria da C1-C2 mailetan.
- Bihurkaritasunaren kontzeptua argitzeko, funtsezkoa da auto- eta buru- bereiztea.
- Testuinguru juridikoan ari diren ikasleek eskertzen dute, adibidez, auto judizial terminoa ongi azaldua izatea.
Informazio osagarria
- Euskaltzaindia. (d.g.). Auto. In Euskaltzaindiaren Hiztegia. Hemendik berreskuratua 2025eko abenduaren 10ean: https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_hiztegianbilatu&task=bilaketa&Itemid=1693&lang=eu&non=sarreraBuruaStrict&query=auto
- Eusko Jaurlaritza. Kultura eta Hizkuntza Politika saila. (2020). Zirkulazioa. Hiztegia. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/terminologia_plangintza_lanak/eu_def/adjuntos/ZIRKULAZIOA.pdf
- IVAP Administrazio Publikoaren Euskal Institutua. (d.g.). Auto. In Euskalterm. Hemendik berreskuratua 2025eko abenduaren 10ean: https://www.ivap.euskadi.eus/webivap00-a5app3/eu/ac36aEuskaltermWar/publiko/bilatu?param=auto+25/non-du/hizk-eu/ter-on&locale=eu
- Pérez Gaztelu, E. (2009). Erdal aurrizkien irtenbideak Zehazki hiztegian (eta II). Anuario del Seminario de Filología Vasca Julio de Urquijo: International journal of basque linguistics and philology, 43(1-2), 721–744. https://ojs.ehu.eus/index.php/ASJU/article/view/1752/1384
Show comments

