'Berriketan" metodoa Bilboko Gabriel Aresti Euskaltegiak euskalduntzerako sortutako metodoa da. Orain arte beste batzuk sortu badira ere, hau gaur egungo ikaslegoari egokitzen zaiolakoan eta euskalduntzean, taldeka, diharduen edozein irakaslek erraz erabiltzekoa delakoan eginik dago. Bestalde, ikasleak bere liburua dauka maila bakoitzean. Era honetan, bakarkako lanari, klaseko orduez gain, ekin diezaion aukera ematen zaio.

Azken urte hauetan euskaltegietan eta euskararen irakaskuntzan arazo larri batekin egin dugu topo. Eta arazo horren izena "Mintzamena" da. Askotan zaila da problema benetan zein den jakitea, baina jakin badakigu atal horretan ez dugula nahi besteko zuzentasunez asmatzen. Ikasleek euskaraz hitz egin dezaten, aspaldidanik teknika bat erabili izan dugu: itsulapikoa jarri gelan eta erdaraz hitz egiten zuenak duro bat bota behar zuen. Honekin zera lortu nahi zen: erdaraz hitz egiteko joera gutxitzea eta euskaraz hitz egitekoa indartzea. Baina zigorra erabiliz bakarrik ez dugu nahi dugun ondorioa lortzen, zigorrak beti indartze positiboarekin lotuta joan behar baitu. Zigorra bakarrik erabiliz, ez dugu ondorio negatiboak besterik lortzen.

Zer egin, beraz? Ez ote ditugu mintzamenerako teknika berriak behar? Edota ikasleen motibazioa areagotu behar ote dugu, euskaraz hitz egin dezaten? Lehenbizi aztertu behar duguna motibazioa da, eta beharbada landu ere bai. Motibaziorik gabe, nahiz eta ondo irakatsi, gutxi ikasiko dute ikasleek. Gaur egun euskara ikasteko entzuten ditugun arrazoien arteko batzuk, "lana bilatzeko beharrezkoa dela ..." e.a., ez digute mesede handirik egiten, motibazio aldetik behintzat. Batengatik edo bestearengatik, gauza da gelan benetako ahaleginak egin beharrean aurkitzen garela zenbait ikasleren ahotik euskaraz hitzen bat edo beste entzuteko. Psikologiaren barruan, eta zehatzago "jokaeraren aldaketa"n, badira edozein jokaera indartzeko programak. Oraingo honetan gure asmoa horietako programa bat gelan ezartzea litzateke; eta hori da, hain zuzen ere, artikulu honen izenburua: "Mintzamena indartzeko programa".

Garbi zehazturiko markoa behar du euskara-irakasleak bere lana, epe luzerakoa zein laburrerakoa, tajuz antolatzeko. Horrek esan nahi du ikaskuntzako helburuak finkatu eta idazteko gai izan behar duela. Ez da lan makala, alajaina! ideiak elkartrukatzeko leku ireki eta eztabaidagune jori eta bizia izan nahi duen sail honetan, helduen euskara-irakasle zenbaitek helburu jakin bati buruz azaldutakoa eskaintzen dugu oraingoan, guztion intereserako izango delakoan.

Azken urte hauetan euskaltegietan eta euskararen irakaskuntzan arazo larri batekin egin dugu topo. Eta arazo horren izena "Mintzamena" da. Askotan zaila da problema benetan zein den jakitea, baina jakin badakigu atal horretan ez dugula nahi besteko zuzentasunez asmatzen. Ikasleek euskaraz hitz egin dezaten, aspaldidanik teknika bat erabili izan dugu: itsulapikoajarri gelan eta erdaraz hitz egiten zuenak duro bat bota behar zuen. Honekin zera lortu nahi zen: erdaraz hitz egiteko joera gutxitzea eta euskaraz hitz egitekoa indartzea. Baina zigorra erabiliz bakarrik ez dugu nahi dugun ondorioa lortzen, zigorrak beti indartze positiboarekin lotuta joan behar baitu. Zigorra bakarrik erabiliz, ez dugu ondorio negatiboak besterik lortzen.

Hizkuntz formak analitikoki lantzerakoan, askotan oso modu "lehorrean" aritzen gara, idatzizko ariketetan oinarrituz, ariketak oso gauza "serioa" dirudielarik.

Gaurkoan dakargun bezalako "iokutxoek", ariketari formaltasun hori kentzeaz gain, ikasle guztien arreta suspertzen dute, jolasak dirauen bitartean eme egotera behartuta bait daude.

Komeni da entzute-ariketak ahozko adierazpenaren lanketaren barnean sartzea, ikasle batzuek beste batzuk hizketan ari diren bitartean entzungo dutela ziurtatzeko.

Horrela, lortu nahi den komunikazio-ariketa ez bait da ikasleak irakaslearentzat egiten duen antzerki huts bilakatuko. Ataza hauek ulermena lantzeko iturri egokia dira, bereziki baliagarriak ulermena lantzeko materialak gutxi edo erdipurdikoak direnean.

Beheko urratsetan - eta goragokoetan ere bai askotan - erraz barkatzen ditugu errakuntzak, ikasleak pixkanaka lortu beharko duen jariotasun horren mesedetan eskuzabaltasunez jokatu nahirik edo.

Beste batzuetan, berriz, gogorrago agertzen gara eta, fosilizaziorako bidean susmatzen ditugun hanka-sartzeak egiten dituztenean, ikasleei bidaltzen dizkiegun begiradatxoak ez dira oso gozoak izaten.

Jolasa ere izan daiteke errakuntza hauek zuzentzen laguntzeko era bat.

Ez gara hemen luzatuko kanpo-ekintzen beharrizana eta justifikazioa direla eta, guztiok argi dugulakoan bait gaude eta aldizkari honen orrietan ere luzaz aritu bait da.

Gure Euskaltegian lan egiten dugunon esperientzia eta konstatazioa da ikasgelako dinamika arrunta ez dela nahikoa, ez ikasleak euskararen erabileraz kontzientziatzeko, ez jariotasuna lortzeko. Oraingo honetan, beraz, ildo honetatik (kanpo-ekintzen ildotik, alegia) egiten ari garen pausuen berri ematera baino ez gatozkizue. Eta hasi, berez kanpo-ekintza ez den arlo batekin hasiko gara, nolabait ikasgelaren dinamika arruntetik ateratzen bait da.