Euskaldun askok -nahiz euskaldunberri nahiz euskaldunzahar- ez dugu aukerarik izan geure ikasketak euskaraz egiteko. Dakiguna eskuharki erdaraz ikasia dugu. Hau, jakina, euskarak pairatu duen eta oraindik ere pairatzen ari den mendekotasunaren ondorio besterik ez da.

Artikulu honetan euskararen irakaskuntza prozesuaren une puntual batean geldituko gara, zenbakien irakaskuntzan alegia, hor erabiltzen den materia didaktikoa, egiten diren jokoak eta burutzen diren ariketak aurkeztu asmoz. Eta hau, noski, ez soilik zenbakiak nola irakatsi erakusteagatik. Gure helburua zabalagoa da: euskararen irakaskuntza prozesuaren une jakin batean oinarrituz, zenbait material didaktiko, ariketa mota eta abarren berri ematea, hain zuzen ere.

Hizkuntz plangintza ez dugu bakarrik gauza posibletzat jo behar. Prozesuan ematen den zuzendaritza edo gida-bidea behar-beharrezkoa da, eta badirudi alor instituzionala dela plangintzari nahitaez behar duen arrazionaltasuna eransten diona. Hizkuntzaren nolabaiteko aldaketaz ari garenez, aldaketa honek bi bereizgarri ditu: alde batetik, aldaketarekiko erabakiak problemen azterketa zehatzaren ondorio izan behar dutela eta, bestetik, argi azaltzen zaigu, denborari dagokionean, plangintzak gerorantz zuzenbidetu beharra.

Israelek 1948. urtean lortu zituen bere askatasun eta burujabetza. Garai hartan Israelen bizi ziren juduak 650.000 ziren. Horietatik % 90ek hebraieraz zekien, gutxi zein asko. Hogeita hamasei urte geroago, Israelen bizi diren juduak 3,5 milioi dira. % 55 Israeletik kanpora jaioak dira eta nekez aurki daiteke hebraieraz ez dakienik.

Gaur egun, hebraiera da Israelgo administrazio, hezkuntza eta komunikabideetako hizkuntza ofiziala. Umetan hebraieraz ikasi zuen lehen belaunaldiak 30 urte inguru ditu, eta bere heziketan zehar, eskola, prentsa idatzia, irratia zein telebista hebraieraz aurkitu izan ditu ia betidanik.

Ulpan Akivako Ikastaroak normalean 80-90 bat ordukoak izaten dira. Gurea gertatu zen beharbada urteko ikastarorik laburrena, juduen jairik garrantzitsuenak sasoi honetan direlako (gure abendu - urtarrilen antzekoa). Ikastaroa 1982ko irailaren 14an hasi eta urriaren 8an amaitu zen. Bukatu baino bost egun lehenagotik utzi behar izan genion ikasteari, azken egunotarako programa bereziak prestatu baitzizkiguten; beste mailatako klaseak ikusi, etab. Guztira, gure ikastaroak ez zuen 50 klase-ordutik gora jo.

Alfabetatze eta euskalduntze mugimendua hedatzen eta eratzen doan neurrian, premia eta zeregin berriekin topo egiten dugu. Egoera berriak irtenbide eta erantzun berriak eskatzen ditu. Hauek moldatzerakoan, ez dago zertan dena asmatzen ibili beharrik, lehendik arlo berdintsuetan emandako urratsek ezer gutxi balio balute bezala.

Lehen begirada batetan badirudi ausartegia dela, baita arroxkokeria ere, oraindik benetan merkatuan salgai ez dagoen material pedagogiko baten zenbait karakteristika adierazi nahi izatea. Gertuxeagotik begiratuz gero, ordea, horretan inolako ausardiarik ez dago. Izan ere, hizkuntz irakaskuntzak erakusten duenez, material didaktikoa azpian dautzan joera teoriko handi batzuen atzetik etortzen da beti: metodoek ez diete aurrea hartzen, baizik eta jarraitu egiten diete pentsamendu teorikoaren korronteei, eta nolabaiteko atzerapena nabarmenduz gainera.

Aurten emandako ikastaro labur baten berri eman nahi nuke artikulu honetan, interesgarri izan daitekeelakoan berreuskalduntzeko mugimenduan dabiltzanentzat. Ikastaro honen xedea glotodidaktikaren —hizkuntzen irakaskuntzaren— oinarri praktiko batzuk ezagutaraztea zen, eta Udako Euskal Unibertsitatearen barruan burutu zen.