Hizkuntzen irakaskuntzan, eta bereziki euskararenean, irakasleok makina bat bider aipatu, azaldu, aztertu, eztabaidatu, lardaskatu, goraipatu, madarikatu... izan dugu zenbait gai nagusi: mailaketa, edukiak, metodologia, hizkuntz gaitasunak, ikus-entzunezko baliabideak, ebaluazioa... eta abar luze bat. Hala ere, zerrenda aberats honetan apenas agertzen zaigun aztergai gisa eguneroko klasean berebiziko garrantzia duen gai bat: taldea.

Talde batek bere jaiotza, bizitza eta heriotza du, guztiok bezalaxe (oker ez banago); baita bere nortasun eta ezaugarriak ere. Taldearen izaera ez da aldez aurretik sorturik dagoen zerbait, irakasleari eskuetara heltzen zaion errealitate osatu, tinko eta mugiezina; ezta pentsatu ere. Talde baten nortasuna zerotik hasten da, eta makina bat eragileren ondorioz (taldekideak, irakaslea, ingurunea, e.a.) nola edo hala gorpuzten den zerbait dugu.

Ondorengo lerroetan hizkuntz irakaskuntzan taldeak izan dezakeen eragina aipatzen eta aztertzen ahaleginduko gara eta, aldi berean, gogorarazten irakasleok dugun erantzukizuna eta gaitasuna talde-dinamizatzaile garen neurrian.

Denbora joan, denbora etorri, baina oroitzapenak gogoan bizi. Banekien, bai, San Donatora joan nintzeneko komeriak ez nituela erraz ahaztuko. Hala uste eta halaxe gertatu. Bapo gosalduta, goizeko hozgiroaz baliatu nahian, eguna argitu zuenerako mendirako bidean geunden. Pittinka-pittinka, geratu gabe ia, San Donato mendiaren inguruetara iritsi ginen. Ondoren, aldapari ekin genion, gora eta gora. Baita hamaika oztopo gainditu ostean, mendiari gaina hartu ere.

Euskara irakasteko metodogintzan eginiko bidea isladatu nahi dugu hemen, euskararen irakaskuntzan ezer onik egin bada, besteak beste tresna hauei esker izan bait da. Oraingo artikulua bilduma honetako lehena dugu.

Funtsezkoa da euskara-irakaslearen prestakuntza, helduen euskalduntze/ berreuskalduntze-egitasmoari behar hainbat etekin aterako bazaio. Funtsezkoa halaber, irakasleak lankideengan ezezik bere buruarengan ere behar hainbateko konfidantza izan dezan.

Baina hori esanda, eta jadanik lanean ari den irakaslearen kasura mugatuz, nori dagokio oinarrizko egiteko horren ardura? Erakundeei? Euskaltegiei? Irakasleari berari? Guztiei, nere ustez, horretan denok bait dugu zer erantzunik. Beraz, bakoitzak bereari eutsi beharko genioke eta denok elkarri kontuak hartu. Ondoko lerrootan, zerrendako azkenekoari helduko diot, irakasleari alegia, bere prestakuntza iraunkorra zertzeko lagungarri gerta dakiokeen baliabide bat aurkeztuz. Ekarpen txiki honen bidez, irakasleak bere burua janzteko erabiltzen duen tresneria hobeago dezakegulakoan.

Zuen ikasleak eroso eserita daudenean, probatu kontu-kontaketarako Ruth Wajnryb-en teknika entzumena eta narrazio-trebetasuna hobetzeko. Duela gutxira arte Ruth TESOLeko irakasle-prestakuntzaren buru zen Australian, Hegoaldeko Gales Berriko Unibertsitatean, baina orain bere kontura tan egiten du irakasle-prestakuntzan eta zenbait material idazten.

Istorio- edo kontu-kontaketa da artikulu honen muina, hizkuntzako ikasgelan irakasbide bezala erabiltzeko. Lehen aldiz Mario Rinvolucrik aurkeztu zidan metodoa, duela zenbait urte Australia bisitatu zuenean2• Ordudanik, mota ezberdinetako hizkuntz ikasle askori kontatu izan dizkiot istorioak: bai ingelesaz kontaktu gutxi zuten behe-mailakoei, baita ikasle nahiko aurreratuei ere, operazionalki komunikatiboak izan arren, estrukturalki maila guztiz egokia ez zutenei. Oso moldagarria da metodoa eta erraz egoki daiteke talde eta maila ezberdinetara.

Artikulu honek ikaskuntz helburuak zehazteko arloan egin diren aurrerapenetan sartu nahi du EFLkd irakaslea. Gai hau ia zeharo baztertua izan da azken urteotan, hizkuntzaren eskurapenari buruzko teoria berriak eta komunikazioaren garrantzia nagusituz joan diren bitartean. lrakasle askok, ordea, planteamendu berriak onartu arren, halere garbi zehazturiko markoaren beharra sentitzen du bere irakaslana antolatzeko, bai epe luzera bai epe laburrera.

Artikulu hau arretaz aztertu ondoren, gai izan beharko zenuke (a) asmoen finkapenaren eta helburuen finkapenaren artean bereizteko, (b) helburuak idazteak ikaslearen ikuspegitik dituen abantailez hitz egiteko eta (e) hizkuntz trebetasun, funtzio eta nozio ezberdinetarako ikaskuntz helburuen finkapen osoak eta laburtuak idazteko. Aukera izanez gero, honelako finkapenak erabiltzea hauta dezakezu konbentzionalagoak diren irakaslearen asmoez gainera.

Hogeitabatgarren aleko artikuluaren ildotik, artikulu honetan ere berreraiketa-estrategietako beste teknika bat aurkeztuko dut, cloze prozedurarena alegia. Eta lehengoa baino laburrago aurkeztuko dut, han esandakoaren harian ulertu behar bait da beste hau ere.

IBHko ikasgelan (IBH: ingelesa bigatren hizkuntza denean) literatura erabiltzearen aldeko eta kontrako arrazoiak aztertzen ditu artikulu honek. Autoreak argudiatzen duenez, testu literarioak arrakastaz erabili nahi badira ikasgelan, kontu handiz aukeratu eta irakurlearen eta testuaren arteko elkarreragin edo interakzio estetikoa bultzatzeko moduan planteatu behar dira. Elkarreragin hau bultzatzeko moduan literatur testu bat nola plantea litekeen erakusten duen adibide konkretu batekin amaitzen da artikulua.