Hona etortzeko egin zenidaten gonbidapena ohore handia izan zen niretzat; berehala onartu nuen, zuen euskarazko irakaskuntzaren eraginkortasuna oso ezaguna baita Galesen. Hitzaldiaren izenburua ikusi nuenean, ordea, "Kurrikulu Berrikuntzak", arduratu egin nintzen. Hemen egin duzuen aitzindari-lanaz dakidanagatik, susmoa daukat, Galesen orain berritzailetzat duguna, zuek duela hainbat urte erabiltzen, baina beste metodo berritzaileago eta eraginkorrago batzuez ordeztu zenutela aspaldi. Zuengandik ikasteko askoz ere gehiago daukat nik, zuek nigandik baino; beraz barkatuko dizkidazue hemen esango ditudanak, zuentzat, oso jakinak eta zaharkituak badira. Orain, helduei galesera irakastean Galesen kontuan hartzen ditugun hainbat arlori buruz, modu praktiko eta zehatz batean, bi hitz egiten saiatuko naiz; hemen esandakoak hausnarketarako aitzakia emango ahal dizue jardunean aurrera zoazten neurrian.

Funtsean, esan daiteke frisiar hiztun batek nederlandera ere badakiela hizkuntza horren nagusitasun soziala dela medio. Hortaz, frisiar hiztuna elebiduna da beti. Bestalde, badaude hizkuntza gutxitua ikasten duten nederlanderadun gutxi batzuk. Frisieraz eta nederlanderaz gain, eskualde-mailako beste aldaera batzuk ere hitz egiten dira Frisiako probintzian. Zenbait landa-herritan eta hiri frisiarretan dialekto ez-frisiarrak hitz egiten dira. Aldaera horien hiztunak arrazoi estatistikoak direla medio, nederlanderaren eskualde-aldaeren artean sartzen dira.

Seguraski irakasle bat baino gehiago ikaratu egingo da kurrikuluaren berrikuntza hitzak entzute hutsarekin. Izan ere, hitz potoloak dira horiek eta zenbaitentzat ezezagunak, beren sakoneko esanahian bederen. Eta, jakina, ezagutzen ez dugunak beldurtu egiten gaitu. lrakaskuntza etengabeko bilakaeran sartuta dagoenez, beste edozein lanbide bezala, aldaketak bidezkoak eta beharrezkoak ditu. Ez dago, ordea, aldaketak ilunpean eta noraezean egiterik. Ez da zilegi bere lanean saiatzen den irakaslea tupustean eta inolako prestakuntzarik gabe kurrikulu berriaren ezarpen-bideetan jartzea.

Gure irakasle-lanarekin zerikusirik handiena duten eta maizenik entzuten diren hitzak zein diren galdetuko bagenu, honakoak aipatuko lirateke zalantzarik gabe: “hiztegia”, “diskurtsoa”, “mintzamena”, “idazmena”, “komunikazioa”... eta, nola ez, “gramatika”. Izan ere, gramatika beste elementuen funtsezko ezaugarria da, hizkuntzaren berezko atala. Liburu honetan gramatikari buruzko ikuspegi desberdinak aurkezten ditu egileak: lehenengo atalean, esaterako, azterketa teorikoa egiten du; bigarrenean, aurreko ideia horiek ikasgelara nola eraman aztertzen du; eta hirugarrenean, lan egiteko proposamen praktiko batzuk ematen.

Artikulu honetan, testuinguru gisa, komunikazio-eredu bat aurkezten dugu bere barnean hitzik gabeko komunikazioa hartzen duena.

Izan ere komunikazio-mota hori, sistema bat denez, beste sistemekin elkarrera­ginean, informazio-iturri ugaria baita. Ondoren, komunikazio horren iker­ketan ari diren diziplinak aipatuko ditugu eta komunikazio-modu hori ikasgelako esparruan kokatuko dugu. Gero, irakaslearen diskurtsoan ez-hitzezkoa zertarako den azalduko dugu, irakaskuntzako jardunaren aribide ez-hitzezkoak sailkatzen dituzten ereduak aurkeztuz, eta, azkenik, ikasgelako bizitzan, eta bereziki ikasleekiko elkarreraginean, hitzik gabeko komunikazioak dituen inplikazioak aztertuko ditugu.

Gure oraingo lan honek ez dio testuen "gramatikari" heltzen (hitz honen esanahi hertsian); aitzitik, subjektuaren gaitasun testualaren planteamendu bat izan nahi du (1). Gogoeta hau, berez, ikerketa linguistiko, pragmatiko, semiotiko, soziolinguistiko eta batez ere psiko-kognitiboen bidegurutzean daga kokatua.

Gaur egun ulerkuntzari eta gauzak gogoan hartzeari egiten ari zaizkien ikerketen argitan esan dezakegu subjektuaren gaitasun diskurtsiboa osatzen dutela: komunikamenak eta gaitasun testualak. Gaitasun testual zabal honen (egoera pragmatiko bakoitzari sintaktikoki perpausak eta semantikoki proposizioak lotzeko bidea ematen baitu) atal bat aukeratu dut aztertzeko: subjektuak berez atzematen duela testu bat "narrazioa" dela, beste bat "argudiozkoa" edo beste hura "deskribatzekoa". Eleberri batean, edozein irakurlek aurkituko ditu bere kasa deskribapenak (askotan gain-gainetik bakarrik irakurriko edota saihestuko dituenak), elkarrizketak edo narrazioak. Era horretan, testua hautazkoa da eta kontaketa bat "erakargarritzat" edo "motel eta aspergarritzat" hartua izango da segun eta nagusiki narraziozkoa den edo deskribapenezkoa; horrek ezinbestean eraman behar gaitu testuen tipologietan pentsatzera. Begien bistakoa da ez direla era berean irakurtzen deskribapen bat edo poema bat edo elkarrizketa bat. Testu-mota edo hurrenkera testual bakoitzak estrategia eta gaitasun desberdinak eskatzen ditu.

Izan berria da gure artean Miquel Siguan irakaslea. Zail da egiatan irakasle honen profila hitz gutxitara ekartzen. Liburu asko eta ehundik gora artikulu zientifikoren egilea dugu, eta berak dioen bezala, ez ditu gutxiesten filosofo, soziologo eta pedagogo deiturak. Maisu handiaren ekarpen itzelari zor zaiona aitortuz Doctor Honoris Causa izendatu du aurten Euskal Herriko Unibertsitateak.

Helduen euskara irakaskuntzan ibili eta dabilen orok ondo asko daki oztopoz beteriko bide honetan aurrera egitea zein den zaila. Zoritxarrez, estropezuka ibiltze hau ez dator lan honek dituen zailtasunengatik soilik. Aipatzekoa da, beraz, bazterkeria eta traba guztiak gorabehera, euskararen metodologiaren inguruan egin den ahalegina. Saiakera horietako fruitu baten berri eman nahi du ondoko artikuluak.