Donostian 1999ko uztailean emandako hiru hitzaldien ildo nagusiak laburbildu nahi izan dira artikulu honetan. Aurreneko zatian, ikaslearengan ardaztutako ikaskuntzaren eta ikaskuntza-autonomiaren arlo teoriko oinarrizkoak azaltzen dira. Haurraren garapenaren oinarrizko prozesuak giza ikaskuntzaren paradigmatzat erabiliz, esan daiteke ikaskuntza-autonomia gizarte-eraginaren bidez garatzen dela; eta ez, noski, ikaslea bakarrik eta bere kasa utzita.

Bigarren zatian, teknologiak ikaskuntza-autonomiari egin dakiokeen ekarpenaz ari da egilea. Lehenik, hizkuntz ikaskuntzan erabiltzen den teknologiak azken berrogei urteetan izan duen garapenari ematen diot gainbegiratua; ondoren, berrikuntza teknologiko jarraituak irakaslerik gabeko hizkuntz ikaskuntzaren ikuspegiari nola eragin dion azaltzen du labur-labur, eta gero, Dublineko Trinity College-ko CLCS zentroan (Hizkuntz eta Komunikazio Ikerketetarako Zentroan) ikaskuntza-autonomiak nolako garapena izan duen ikusiko dugu.

Azkenik, hizkuntza posta elektroniko bidez eta MOO bidez (testuan oinarritutako errealitate birtuala) bikoteka ikasteaz arituko naiz, CLCS zentroan azken aldian ikerketa- eta garapen-ahalegin handia egin baitute horretan. Hemen ere gizarte-eraginaren garrantzia nabarmenduko dugu, nola hizkuntz ikaskuntzan, hala ikaskuntza-autonomiaren garapenean.

Hona etortzeko egin zenidaten gonbidapena ohore handia izan zen niretzat; berehala onartu nuen, zuen euskarazko irakaskuntzaren eraginkortasuna oso ezaguna baita Galesen. Hitzaldiaren izenburua ikusi nuenean, ordea, "Kurrikulu Berrikuntzak", arduratu egin nintzen. Hemen egin duzuen aitzindari-lanaz dakidanagatik, susmoa daukat, Galesen orain berritzailetzat duguna, zuek duela hainbat urte erabiltzen, baina beste metodo berritzaileago eta eraginkorrago batzuez ordeztu zenutela aspaldi. Zuengandik ikasteko askoz ere gehiago daukat nik, zuek nigandik baino; beraz barkatuko dizkidazue hemen esango ditudanak, zuentzat, oso jakinak eta zaharkituak badira. Orain, helduei galesera irakastean Galesen kontuan hartzen ditugun hainbat arlori buruz, modu praktiko eta zehatz batean, bi hitz egiten saiatuko naiz; hemen esandakoak hausnarketarako aitzakia emango ahal dizue jardunean aurrera zoazten neurrian.

Funtsean, esan daiteke frisiar hiztun batek nederlandera ere badakiela hizkuntza horren nagusitasun soziala dela medio. Hortaz, frisiar hiztuna elebiduna da beti. Bestalde, badaude hizkuntza gutxitua ikasten duten nederlanderadun gutxi batzuk. Frisieraz eta nederlanderaz gain, eskualde-mailako beste aldaera batzuk ere hitz egiten dira Frisiako probintzian. Zenbait landa-herritan eta hiri frisiarretan dialekto ez-frisiarrak hitz egiten dira. Aldaera horien hiztunak arrazoi estatistikoak direla medio, nederlanderaren eskualde-aldaeren artean sartzen dira.

Ez dago esan beharrik ikasteko, irakasteko eta ebaluatzeko finkatzen ditugun helburu eta xedeek gidatzen dutela curriculuma eta, ondorioz, baita klaseko pragmatika-lana ere. Hizkuntzen irakaskuntzan, ikasketen azken xede eta helburua hizkuntza ikastea da. Gizarteko aldaketek eta nazioarteko loturak gehitzeak hizkuntza ikasteko esperantza erabat berriak sortu dituzte: gero eta jende gehiago dago beste hizkuntzetan komunikatzeko gai izateko itxaropenez eta, beharbada, ez dute halabeharrez hizkuntza horiei buruzko irakaskuntza formala jasotzeko aukerarik. Horregatik, ikasleek hizkuntz gaitasun eta hizkuntz ikaskuntzari buruzko ezagupena jaso beharko lukete beren hizkuntz ikaskuntza formalean. Era berean, behar diren trebetasunak eta hizkuntzen erabilera eta ikaskuntzari buruzko ezagutza teknikoa izan beharko lukete.

Hizkuntzen irakaskuntzan kulturak duen garrantzia begien bistakoa da. Xede­hizkuntzaren hiztunen uste, balore, jarrera, aztura eta portaera komunak, besteak beste, aintzat hartzekoak dira ezbairik gabe curriculumaren diseinuan. Eta, xede­hizkuntzaren hiztunen kultura ez ezik hizkuntz ikasleena ere zertan ahazterik ez dago.

Ikasgela, ikastegia edota hezkuntza-erakunde zabalagoak antolatzekoan, irakasle guztiok egiten ditugun curriculumek badute zerikusirik geure jardunean behin eta berriro erakusten ditugun portaera-rnolde batzuekin. Portaera horiek sustrai sendoak dituzte hainbat uste edo iritzitan. Hau da, irakasleak, irakaskuntzaren nondik norakoak erabakitzeko, egiazko jotzen dituzten zenbait oinarritatik abiatzen dira.

Material hezitzaileak diseinatzea erabaki zuen HABEk iaz curriculumaren aplikazioaren zabalkundeari begira, orientabide metodologiko eta eredu zehatzagoak eskaintzeko xedez; eta dokumentutik aplikaziora egin beharreko jauzia errazago egiten laguntzeko.

lrakasleen heziketa ezinbesteko baldintza da berrikuntza kurrikularrik martxan jarri eta finkatuko baldin bada. Horixe erakusten digu argi eta garbi berrikuntza pedagogiko askok eta askok historian izandako arrakasta eta porroten azterketak. Beraz, hori aintzat ez hartzeak hasiera-hasieratik porrotera eramango gintuzke. Ponentzia honetan gai horri heldu nahi nioke Euskal Autonomia Erkidegoko helduen alfabetatze eta euskalduntzearen ikuspegitik; hau da, lehenean zer egin dugun, orain zertan ari garen eta geroak dakartzan erronkak azaldu.