Euskalgintzan, psikolinguistika gai arrotza zen duela hamabost urte. Geneva aldera abiatu nintzenean, elebitasunaz kezkatzen nintzen. Suitza, eta bereziki, Geneva, lurralde-hizkuntzanitza izanik, han espero nuen aurki­tzea gure elebitasunarentzat azterbidea.

Egia esan, ez nuen elebitasunaz lan sakonegirik aurkitu. Aldiz, Piaget-en inguruko Psikolinguistika Eskola ospetsuarekin egin nuen topo. Bertan Sinclair, Ferreiro, Bronckart eta bes­teek garatutako ikerbideetatik euskararen jabekuntza aztertzeko aukera interesgarria eskaintzen zitzaidan, eta bide horri heldu nion.

Lau urteko lanaren ondoan, 1983an aurkeztu eta defendatu nuen tesia, "La compréhension des structures a fonction casuelle en Basque", Genevako Unibertsitatean. Emaitzen zabalkundeari begira, J.P. Bronckart zuzenda­riarekin, 1982an, tesiaren atal batean oinarrituz, esaldi iragankorren uler­menean hain zuzen, argitaratu nuen lan bat aldizkari espezialdu batean'. Beste atal bat, berriz, egitura iragangaitzak oraingoan, II Euskal Mundu Biltzarrean aurkeztu nuen.

Parasinsinpara... sinparasinpara...

"Zenbat eta gehiago hobe" eta "Zenbat eta lehenago hasi hizkuntza bat ikasten orduan eta errazago". Horra herriaren usteak, gurasoek beren umeentzat eskolako hizkuntz eredua aukeratzerakoan eragina izango dutenak. Eta eskolako ihardunarekin topo egin dezakete, ez bait dira beti bere osoan beteko definizio zehatzak.

Entzumena lantzerakoan, beti horrela ez bada ere, testuaren ulermenera bideratzen ditugu ikasleen ahaleginak; eta askotan horixe da bukaeran neurtu ohi dena, entzundakoaren ulermena, alegia. Beste zenbaitetan, berriz, entzundako testuan oinarritzen gara mintzamena bultzatzeko. Hona hemen "entzundako testu"-ari askoz etekin hobea atera ahal izateko pro­posamen bat.

Ariketa hau bostgarren edo seigarren urratsetarako dago pentsatua. Arike­taren helburua komunikazio-zereginak hizkuntz trebetasun mugatuekin bultzatzea da. Horretarako idatzizko albiste motzak hartu ditugu abiapun­tutzat. Benetako albisteak erabili ditugu, hau da, egunkari edo aldizkari arruntetatik atereak, gerora ahozko hizkuntz komunikazioan erabiliko ditugun esamolde edo eta hiztegia aukeratuz.

Beti uste izan dut diktaketa denbora galtzeko modu bat zela, pentsatuz badaudela beste modu batzuk nahi diren helburuak azkarrago eta hobe­kiago lortzeko. Baina, Mario Rinvolucriren hainbat artikulu irakurrita, ondo­riotu dut badela zenbait xede diktaketa-teknika berriago eta osatuagoen bitartez eskura daitekeena.

Hemen aztertuko ditudanak neronek neure klaseetan maila askotan frogatuta­koak dira. Oso emaitza onak izan dituzte, ikasleentzat atseginak gertatu dira eta ikaskuntzako estrategia eta xede desberdinetarako egoki daitezke. Horrek independentzia handia ematen du, zailtasunik duten ikasleei lagunduz.

Aspalditik nabil euskararekin gora eta behera. Denbora asko ez dudanez, astero saiotxo bat bakarrik aritzen naiz. Euskara zerbait indartzeko, eta nere lanagatik ordenadorez ibili behar nuenez, pentsatu nuen joko sinple bat asmatzea, nere etxean gazteleraz hitz egiten dugu eta. Joko honen helburua hiztegia eta aditzak birpasatzea zen.

lrudizko istorioak eskema moduan, ikasleei laguntzeko erabil daitezke, beren testuak egin ditzaten. Hori no/a egin azaltzen du William Chuckney-k, eta eskema-istorioen kontzeptua garatzeko beste bide batzuk aztertzen ditu.