Hizkuntzen irakaskuntzan, urte luzeetan begiratu izan zaio gramatikari oinarririk behinena eta ia bakarra balitz bezala. Irizpide horri jarraikiz prestatu zen “Gramatika-itzulpen bidezko metodoa”, besteak beste. Baina, dakigunez, gizakion komunikatzeko ahalmena beste hainbat osagairen zorduna ere bada. Koherentzia dugu osagai horietako bat. Artikulugileak, ikasleek 3. mailan egiten dituzten idazlanen kalitateaz kezkaturik, gaia aztertu eta ondorioztatu du koherentzia-falta pisuzko arrazoia dela idazlanen maila nahi bezain asebetegarria ez izatean. Gauzak horrela, koherentziari erreparatzeko gomendioa biziki egiten

du, produktuaz ez ezik prozesuaz ere arretatzeko aldarri eginez. Artikulugilearen proposamena da idazten duenak aurretiazko eskemak prestatzen, ideiak hurrenkeratzen, hierarkizatzen eta elkarri eutsiarazten ere jakin behar duela taxuzko idazlana osatuko badu. Langintza horretarako hainbat jardunbide proposatuko ditu. Merezi du kontuan hartzea.

Azken aldian izan dira zenbait autore euskararen kalitatea mintzagai dutenak (Ibon Sarasola Euskara batuaren ajeak liburuan, Juan Garzia Joskera Lantegi, Amonarriz eta Egaña, Euskararen kalitatea, Zubimendi eta Esnal, Idazkera-liburua, Larringan eta Idiazabal, Ikastaria 13). Eta gehienak ahozko jardunaren inguruan aritzen badira ere, euskara-ikasleen idatzizko testuetan ere badira hutsuneak, zailak sarritan antzematen, baina erakusten dutenak gabezia hizkuntzaren erabileran.

Artikulu honetan hitz segiden maiztasunak aztertuz egin dugun lehenengo lan xume bat deskribatuko dugu. Hasieran ikasleen testuetan puntuazio ikurren arteko hitz bateko, biko edo hiru hitzeko segidak aztertu genituen, eta gero ikasleen testuekin lortutako emaitzak erreferentziazko corpus batekin lortutakoekin alderatu ditugu.

Gero eta menta handiagokoak dira gaitasun komunikatiboa zer den eta horren osagaiak nolakoak diren azaltzea xede duten ereduak. Eredu horiek azken bi hamarkadotan eraiki dira eta biziki eragiten diete hizkuntzen irakaskuntzari eta horien ebaluazioari. Artikulu honetan, eredu horiek aztertzeaz gain ebaluazioari begira dakartzaten ondorioei ere labur erreparatuko diegu baita alfabetatze-euskalduntzearen ikuspegitik ere.

Irakasleok goi-urratseko talde bat dugunean, idazmena lantzea izaten da buruhausterik handienetakoa. Gorriak ikusten ditugu, hobetu nahian ikaslea laguntza eske datorkigunean. Baina bada kezka orokor bat ikasleen artean, hasierarena, hain zuzen ere. Artikulu honek ikasleen, “zelan hasi?”, eta antzeko galderei erantzuten laguntzea du helburu

Hemen duzuen lantxo honetan hiru irakaslek geure esperientzia azaltzen dugu. Idazmena lantzeko sarri askotan erabili ohi den modu asper­arriak, idazteko gai hutsak emateak alegia, ez die laguntza handirik eskaintzen ikasleei. Horrekin gogaituta, irakasleok beste bide bati ekin diogu idazlanak garatzeko prozesuari erreparatuz.

Pausoz pausoko metodoari jarraituz gutun informalak no/a idatzi deskribatzen du artikulu honek.

Artikulu honetan, bigarren hizkuntzan idazten irakastearen aldeko argudioak azaltzen ditu egileak eta erakusten du nola idatzi eta zuzendu lehenengo urratsetan gutun bat idazketa paraleloaren metodoaz.

Ikasleei gutun-idazketarako sarbidea emateko era humanistikoak aurkezten ditu artikuluak. Hiru zati ditu: Lehenengoaren gaia ikasleek beren gurasoekin edo irakasleekin eskutitzez dituzten harremanak izango dira. Bigarrenak ikasleak batzuek besteei idazten jarrarazteko hiru teknika aurkezten ditu; hizkuntz zailtasunak gainditzen laguntzeko era erraza eta eraginkorra ematen duen aribidea. Azkeneneko atalean ikasleek idazterakoan har ditzaketen nortasun- motak zein diren eta nola eskaini iradokitzen du. Ikasle batzuentzat, zenbait rol hartuta idaztea beren nortasun hutsetik ezin esango lituzketen gauzak esateko aukera izaten da.