Hizkuntz ikasleek idaztean zein hitz egitean egiten dituzten errakuntzen kopuru haundia da irakasleok gehien kezkatzen gaituen arazoetako bat.

Hutsegiteak estuki loturik daude hizkuntzaren ikasprozesuarekin; eta horiek aztertzerakoan, zuzenketarako teknikak, guztiz baliagarri eta desiragarriak daitezkeenak, hautatu ez ezik, hutsegiteak gertatzearen zergatiak aurkitzen eta sailkatzen ere ahalegindu beharko dugu. Ikerketa honek hutsegite jakin bat nola zuzen daitekeen ikustarazi badiezaguke ere, are garrantzizkoagoa da ikastaldiari errakuntzak aldez aurretik kontutan harturik -eta ez alderantziz- ekitea.

Lanabes bat baloratu ahal izateko, lehenbizi jakin behar da zertarako den egina, nola erabil litekeen, eta zein premia edo hutsune betetzeko izan den asmatua. Beraz, esan dezagun, aldez aurretik, Atalase Maila lanabes bat dela.

Hortaz, lehen hurbilketa praktiko bat egiteko asmotan idatzi dugun artikulu honetan, alde batera edo, menturaz, beste baterako utziz bai analisiaren alderdi teorikoagoak, bai erabilpenaren xehetasunak, Atalase Maila dela eta oinarrizko puntu hauexek azaltzen saiatuko gara, hots, hizkuntza baten irakaskuntzari begira sortutako tresna hori:

- zer eta zertarako den,

- nork erabil dezakeen eta nola,

-nolako tresna den eta zergatik -zein filosofiak bultzaturik- den horrelakoa eta ez bestelakoa.

Harritzekoa eman dezake, irakasleen heziketarako aldizkari batean batez ere, hizkuntz ikastaroen moldaketa-ereduak deskribatzen dituen artikulu batekin topo egiteak. Alabaina, zalantzarik gabe, antolamenduak izan dezake, esate baterako, testu-liburuak aukeratzeak baino garrantzi handiagoa eta, Euskadiko O.H.O.n euskara eta gaztelania nahastuz ematen diren A, B eta D ereduetan pentsatzen badugu, garbi ikusten da nolako eragina duten alor pedagogiko eta linguistikoan erabaki administratibo hutsek.

Puri-purian dago gaur egun hizkuntz irakaskuntzaren alorrean «komunikatibo» hitza. Hain furian ere, irakaskuntzaren osagai guztiak kutsu komunikatiboaz jotzeko zorian bait daude: helburuak eta metodologiak, metodoak eta teknikak, ariketak eta jardunak.

Arazoz ondo hornitua dagoen edozein alorretan gertatu ohi da sarri. Bat-batean sortu dela halako hitzen bat, askotan inork gutxik dakiena zer esan nahi duen, eta badoazela denak erleak loretara bezala, gaitz guztien sendagaia non aurkituko. Ez alferrik gehienetan. Mirariak urri nonbait. Horrelakoetan, gainera, ez da urruti ibiliko merkatari lotsagabe horietakoren bat, jendearen irrikan merkantzia saltzeko aukera ezin hobea ikusiz, bere betiko ardo merkea etiketaz aldatu eta munduko onenaren izenean salduko duena. Eskerrak geroak bereziko dituen ozpinak eta ardoak. Bitartean, ordea, zenbat bihoztar, ernegatze eta frustrazio...

Gaineko izenburua UBEI-INBADen euskara emateko testu-liburu batena da. Argi dezagun ere laburdura horren azpian ez dela inongo sindikatu, ez koalizio politikorik izkutatzen, transferituberri dugun Urrutiko Batxilergo Institutua baizik, norbaiti agian ezagunago gertatuko zaion INBADen kide autonomoa.

Ez da, beraz, euskara korrespondentziaz, postaz alegia, ikasteko sistema berriren bat ere, herritik kanpora estranjeri aldean dabilen zenbaitek ulertu duen bezala. UBEin irakasten dena batxilerra da, A ereduko batxilerra, eta honen barman euskara asignatura soil bat da. Horregatik, testu-liburu diodanean, ez dela gramatika bat esan nahi dut, ez metodo bat ere, eta iritziak ematerakoan dagozkion irizpidez eta neurriz hartu behar dela.

Klasean egiten den mintzapratikaren helburu zuzenak zeintzuk diren gogoratuko dugu lehenik eta behin: entzumena trebatzea eta hizketa informalaren jariotasuna lortzea.

Zehaztu beharra ere badago, zeintzuk ez diren mota horretako klaseen helburu: idazmena, jakina ezetz; gramatika ikasketa eta akatsen zuzenketa ere ez; nire ustez, hiztegia aberastea ere ez. Berez helburu ez izan arren, komunikazio-iturri diren neurrian onar ditzakegu rnintzapraktikan aipatu aspektu gramatikalak; inoiz ere ez dira, ordea, izango helburu zuzenak.

David Wilkins-ek «funtzional» hitzaren garrantzia azpimarratu digu hizkuntz erabilpen komunikatiboan. Keith Johnson-ek azaldu digu programa funtzionala osatzea ikasle talde konkretu baten elkar komunikatzeko premiak batzea dela. Premia hauek ez dira beti hizkuntza mintzatura mugatzen; hurbilpen funtzionalaren aplikapena, gehienetan, mintzamenari lotua dagoen arren, ezin dugu horretara soilik mugatu hurbilpen horren baliagarritasuna. Hizkuntzaren beste trebetasunetara ere zuzen dezakegu bide funtzionala.

Artikulu honen helburua, hain zuzen, hauxe. dugu: entzumena, irakurmena eta idazmena lantzeko hurbilpen funtzionalaz ikustea nola balia gaitezkeen. Horretarako azter dezagun lehenik ekintza horiek zer diren.

«Bai horixe»ri buruzko idazlana irakurri duenak badaki lau direla ikastaro honen ehuna bilbatzeko erabili ditugun hariak: mintzagaiak, edukiak, esamoldeak eta azkenik, hiztegia; eta bilbe horren gainean moldatu ditugula saioaren diseinu eta gidoiak.