Gauza jakina da hizkuntza bat ez dela komunikazio-tresna huts-hutsa. Autore askok eta askok aitortzen dute osagai kultural edota soziokultural bat baduela hizkuntzak bere baitan. Artikulugilearen iritziz, hizkuntza arrotzaren ikasleak hizkuntza ez ezik horrekin bat eginik dagoen kultura ere aurrean du. Eta kultura hori bereganatzeko bide bat hiztegia izan daiteke. Hitzen adiera konnotatiboei erreparatuz, hau da, hitzok zein egoeratan, nola, norekin eta zertarako erabiltzen diren ikasiz, kultura ere eskuratuko du ikasleak.

Erabiltzen ari dira jadanik hainbat eta hainbat ikastalde, curriculum berria dela bide, “Barrene” eta “Barrenet” izeneko ikasmateriala. Artikulugileak ikasmaterial horiek gibelean dituzten oinarri teorikoak bistaratuko ditu, autonomiari eta baita ikas estrategiei ere erreparatuz. Aztergai izango du, era berean, ikasgelan izan duen eskarmentuaz baliaturik, ikasleek material horri zein etekin ateratzen ahal dioten.

Bada osagai biko lokailu bat, era batean baino gehiagotan erabiltzen dena hondar urteotan: hobe esan, hobe esanda, hobeto esan, hobeto esateko... Ageri denez, osagai batean zein bestean ez dago batasunik. Hori dela-eta, artikulu honetan egileak erakutsi gura du lokailuak zelako forma(k) izan beharko l(it)u(z)keen, eta beharraren ondoriotzat agertzen du lokailua, formaz, “hobeto esateko” eta “hobeki errateko” dela (Trena seietan helduko da, “hobeto esateko”, seiak laurden gutxiagotan). Horrela dela frogatzeko, batetik, arrazoi gramatikalak erabiltzen ditu; eta, bestetik, idazleen adibideak ematen, klasikoetatik hasi eta gaur artekoak, salbu euskara batukoak.

Hona hemen “IKERLANeko erabilera-planak eta euskalduntze-alfabetatzeak” artikuluaren bigarren zatia. Lehenengoa aldizkari honen 44. alean eman genuen argitara. Euskalduntzea jorratu zuten bertan artikulugileek. Oraingo zatian, berriz, alfabetatzea eta baita ebaluazioaren nondik-norako guztiak ere dituzte aztergai. Zati honetan lehenengoaren hurrenkerari berari jarraituko diogu, haren jarraipena baita hau. Beraz, 6. puntuan hasiko gara.

Artikuluaren izenburuak berak dioskunez, Ertzaintzaren euskalduntze-prozesua du artikulugileak hizpide: aurrekariak, lehenbiziko ekimenak, Herrizaingo Saileko Euskararen Normalizaziorako Batzordea (ENBA), Ertzaintzako Hizkuntz Normalizaziorako Batzorde Teknikoa, gaurko egoera, geroa... dira besteak beste artikuluan barrena jorratutako gaiak. Eta horiekin batera, euskalduntzean egindako ibilbidearen berri jakineraziko diguten zenbakiei begiratzeko aukera ere izango dugu, hainbat taula eta grafiko lagun.

Ukaezina da arlo sozio-ekonomikoak ezein lurraldetan duen pisua eta garrantzia. Eta gurean, hizkuntza-normalkuntzaren prozesuari dagokionez, alor horixe izango da, aurki, hezkuntzaren, komunikabideen eta administrazioaren ondotik azken hamar urteotan gehien landu direnetako bat. Horrek guztiak pausoak arretaz eta tentuz egitera garamatza. Hona hemen, bada, ibilbide hori ahalik eta arrakastatsuen urratzeko asmoz, hainbat gogoeta eta proposamen, erakunde pribatuetako euskara-planak direla medio datorren hamarkadari begira.

Alan Maley artikuluaren egileak dioenez, irakasle asko kexu dira beren irudimena nahi bezain zabala ez dutelako irakasterakoan. Ez dator Alan Maley iritzi horrekin bat. Bere ustez, sormena askoz ere zabalduago dago uste dugun baino. Eta hainbat bide eskaintzera dator, irakurgaiak lantzeko eta ustiatzeko eta, horiek adibide gisa harturik, apur bat saiatuz, irakasleek jardunbide berriak asmatu eta urratzeko.

“Ez naiz batere kreatiboa”.

“Nik uste dut ez dudala batere irudimenik”.

“Nahiago nuke X bezain kreatiboa banintz…

Hizkuntzalaritza aplikatuko azken bi hamarkadetan –gutxi gorabehera planteamendu komunikatiboa hizkuntz irakaskuntzan garatu den denboran– hainbat berrikuntza izan dira hizkuntz irakaskuntzan, hala nola syllabus nozional-funtzionala, prozesuzko syllabusa, Planteamendu Naturala, prozedurazko syllabusa eta atazetan oinarritutako hizkuntz irakaskuntza.

Proposamen hauek guztiek asko lagundu dute hizkuntz syllabus berritzaileen diseinuari lotutako arazo teorikoak hobeto ulertzen.Baina orain gutxira arte hizkuntzalari aplikatuak ez dira hasi berrikuntza horiek gauzatzeari lotutako arazoak ikertzen.