Jarraian aurkeztera noan lanak helburu bikoitza du; batetik, "Bigarren Hizkuntzen Irakaskuntzarako Irakasleen Formazioa: Euskara" graduondokoaren curriculumaren inguruko zertzelada batzuk eskaintzea eta, bestetik, graduondoko programak izaniko garapenaren berri ematea. Arlo akademikoari dagokionez, aipaturiko graduondokoa burutzeak helduen euskalduntze-prozesuan diharduen irakasleriaren formakuntza ahalbidetu du. Hori horrela izanik, HABEk unibertsitatearekin elkarlanean, irakasleriaren prestakuntzari ekiteko nahia edo borondatea azaldu zuen, modu honetara graduondoko ikasketak burutu izanak, ikasleriari titulu bat eskuratzeko aukera irekitzen ziolarik.

Euskalduntze eta Alfabetatzerako Diploma 1992ko urrian zabaldu zen lehenengo aldiz. Ikasketa hauek Euskal Kulturaren Batzarraren (EKBren) inguruan biltzen ziren hainbat helduen euskalduntze eta alfabetatzerako erakunderen, eta batez ere AEKren iniziatibaz sortu zen. Garai hartan ez zegoen komunikaziobide onik administrazioaren eta AEKren artean. Euskaltegi hauek euskalgintzan garatzen zituzten lan-ildoak kontuan hartuko lituzkeen formazio-egitaraua bultzatu nahi zuten, beren irakasleen formaziorako baliagarria izan zedin, batetik, eta homologaziobide, bestetik.

lrakasleen heziketa ezinbesteko baldintza da berrikuntza kurrikularrik martxan jarri eta finkatuko baldin bada. Horixe erakusten digu argi eta garbi berrikuntza pedagogiko askok eta askok historian izandako arrakasta eta porroten azterketak. Beraz, hori aintzat ez hartzeak hasiera-hasieratik porrotera eramango gintuzke. Ponentzia honetan gai horri heldu nahi nioke Euskal Autonomia Erkidegoko helduen alfabetatze eta euskalduntzearen ikuspegitik; hau da, lehenean zer egin dugun, orain zertan ari garen eta geroak dakartzan erronkak azaldu.

Seguraski irakasle bat baino gehiago ikaratu egingo da kurrikuluaren berrikuntza hitzak entzute hutsarekin. Izan ere, hitz potoloak dira horiek eta zenbaitentzat ezezagunak, beren sakoneko esanahian bederen. Eta, jakina, ezagutzen ez dugunak beldurtu egiten gaitu. lrakaskuntza etengabeko bilakaeran sartuta dagoenez, beste edozein lanbide bezala, aldaketak bidezkoak eta beharrezkoak ditu. Ez dago, ordea, aldaketak ilunpean eta noraezean egiterik. Ez da zilegi bere lanean saiatzen den irakaslea tupustean eta inolako prestakuntzarik gabe kurrikulu berriaren ezarpen-bideetan jartzea.

Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Kurrikulua (HEOK) euskara-irakaskuntzaren helburu eta edukiak azaltzen dituen dokumentua da, hizkuntzaren irakas- eta ikas-printzipioetan oinarrituta. Lan-proposamena da, euskaltegien lan-gida izan nahi duena. Dokumentu ireki eta malgua da; euskaltegiek eta irakasleek gauzatu beharko baitute, ikastegiaren, inguruaren eta ikasleen ezaugarriak kontuan hartuz.

Gero eta iritzi gehiago ari dira plazaratzen BEA (benetako erabilera, erabilera mugatua eta argibideak) proposamenaren gainean (ikus, Jim Scrivener-en artikulua “APP eta gerokoak“ Hizpideren 37. alean, 78-81 orr.). Artikulugilearen iritziz, BEA ez da eredu bat. Badu alde on ugari. Baina, eskolako jarduna zertan den azaltzera soilik mugatzen da, ez baitio erantzunik ematen ikasgelan zer egin behar duen galdezka datorren irakasle berriari. Hori horrela, hizkuntzen irakaskuntzan irakasleen prestaketan dagoen koxka nagusienetako bat berdindu gabe uzten du.

Izana da Euskal Herrian Robert O’Neill ingeles-irakasle eta metodogile entzutetsua. O’Neill irakasleak ez ditu joera komunikatibistak begiko. Eta bere arrazoien nondik-norakoak Bilbon egin zuen hitzaldian eskaini zituen. Phillip Ball-ek, artikulu honen egileak, O’Neill-en argudioen berri eman ez ezik bertan zertan eta zergatik ez datorren bat ere adieraziko digu segidan.

Ebaluazioa tramite ezezkorra izan da beti. Batzuentzat (irakasleontzat) lan izugarria (zuzenketak egin beharra, askotan presaka…) beste batzuentzat (ikasleentzat) estuasuna eta urduritasuna (mintzamena aztertzean batez ere). Orain arte era murritzean eta ikasleak ikasprozesuaren zati batean lortutako ezagupenen maila neurtzeko baino ez dugu erabili izan. Funtzio hautakorra eta baztertzailea eman izan zaio.

Ebaluazioaren gainean denok irakurriak ditugu hainbat txosten, artikulu, memoria, iritzi-artikulu… baina lerro hauetan hainbat puntu aipatu, azpimarratu eta, zenbait kasutan, gogorarazi nahi nuke. Beti ere HEOK inguruan aritu garen saio-euskaltegien izenean eta, bereziki, Ulibarri Euskaltegian egindako zehaztapenetik atera dugun esperientziatik abiatuta.