Betidanik izan da ebaluazioa ikaslea eta irakaslea kezkatu izan dituen prozesua, oraindik orain irtenbide zehatzik ez duena. Arazo-sortzailea da, besteak beste, jokoan dituelako objektibotasuna, etika, justizia... Ez da aurkitu erabat aseko duen irtenbiderik, dantzan jartzen dituelako irakasbideak, baliabideak, irakasten dena eta ebaluatzen dena… Ekoizpenen zuzenketak ere ez du gehiegi ase irakaslea, ez baita argi geratzen zuzenketaren erabilgarritasuna, ez eta eskatzen duen denbora eta denbora horren ondorengo eraginkortasuna. Horrenbestez, zer egin behar da ebaluaziogintzak zentzu handiagoa eta sakonagoa izan dezan? Galdera horri erantzutera dator, aditu honen hitzetan, ebaluazio formatiboa, eta eskatuko du, prozesuak eta emaitzak hobetu daitezen, zuzenketa-denbora ikas-irakasprozesuan inbertitzea.

Oro har, denok hitz egiten dugu ebaluazioaz, baina adiera ezberdinez kontzeptualizatzen eta interpretatzen du bakoitzak kontzeptu hori: helburuak, erabilerak, adierazleak eta irizpideak, metodoak eta tresnak, garaiak... Halaber, bakoitzak defendatu du kalitatedun ebaluazioa lortu nahian diharduela eta ahalbidetzen duena ebaluazio ona dela; protagonistak diren zerbitzura dagoela, alegia.

Ekintza komunikatiboa: Lehengusu artean, erleek Euskal Herrian izan duten garrantziaz hitz egitea, pasadizo jakin bat kontatuz edo azalpen orokorrak emanez.

Gramatikari leku nabarmena aitortu izan zaio betidanik hizkuntzen irakaskuntzan. Baina hizkuntzaren dimentsio komunikatiboa aldarrikatzeak ikuspegi gramatikalaz gain ikuspegi pragmatikoa ere kontuan hartzea ekarri du, eta diskurtso egokiaz edota ez-egokiaz hitz egitea. Horrenbestez, curriculum-proiektu batean, eta, ezinbestez, gaitasun diskurtsiboetan oinarritutako programazioetan, gramatikaren lekua zein den erabakitzea izango da benetako erronka.

Ebaluazioaz hitz egitea ikasteaz hitz egitea da. Beti. Are gehiago mintzamenean berezkoak dituen ezaugarriengatik: berehalakotasuna eta atzeraezintasuna. Izan ere, ekoizpena eta ebaluazioa batera gauzatzen dira, idazmenean ez bezala.

Ekintza komunikatiboa: Literatur testuak ulertzea, bertan erabilitako bitarteko estilistikoak (hitz-jokoak, metaforak, konnotazioak...) atzemanez.

Ekintza komunikatiboa: Herritarrei informazioa jakinarazteko asmoz, leku publikoetan jartzen diren hitz eta esapideak ulertzea.

Ekintza komunikatiboa: Eguneroko bizitzako zenbait egoeratan -etxetresnei buruzko instrukzioak ematerakoan, esaterako-, oinarrizko hitz eta esaldi sinplez osatutako jarraibide errazak ulertzea.