Ekaina eder, uda halaber
Ikasturtea amaitzear dagoen honetan, udak aukera paregabea eskaintzen digu hizkuntzaren ikuspegitik ere begirada pausatzeko. Izan ere, uda ez da egutegiko urtaro bat bakarrik: irudiak, esamoldeak eta bizipen partekatuak biltzen dituen unibertso lexiko oso bat da.
Ekaina izendatzeko hitz bat baino gehiago dago euskaraz, denak jasota Euskaltzaindiaren Hiztegian: bagil, arramaiatz, ereiaro, garagarril.
Euskaraz, adibidez, baditugu udako kolore eta sentsazioak harrapatzen dituzten esapide zoragarriak: uda bete (udaren erdian egotea), uda min (uda faltan sentitzea), uda-pasa (udako egonaldia), uda-parte, uda gorri (bero biziko garaia), bero-galdatan edo eguzki-printza. Hitz bakoitzak berekin dakar giro bat, argi bat, usain bat.
Fenomeno hau ez da gure hizkuntzarena bakarrik. Hizkuntza guztiek sortzen dituzte urtaroen inguruko iruditeria eta fraseologia propioak. Ingelesez, esaterako, summer fever udaren etorrerak pizten duen zirrara da; soak up the sun eguzkiaz gozatzea; eta light as a summer breeze arintasun- eta lasaitasun-sentsazioa. Esamolde horiek erakusten dute hizkuntzek nola lotzen dituzten esperientzia partekatuak eta irudikapen figuratiboak.
Hitz solteak baino gehiago dira: hiztegia sare bat da, eta sare horretan eremu lexikoak, familia lexikoak eta hitz-esakuntzak elkarrekin lotzen dira. Horregatik, uda honetan ikasleekin hiztegia lantzerakoan, aukera ederra izan daiteke ez bakarrik hitzak ikasteko, baizik eta hitzen arteko loturak eta harremanak aztertzeko.