Nola sortu hizkuntza-azterketa inklusiboagoak eta fidagarriagoak? Azken urteotan, gero eta gehiago hitz egiten da hizkuntza-ebaluazioetan aniztasunari eta inklusibitateari erantzuteko beharrari buruz. Cadizko Hizkuntza Eskolan azaroaren 15ean eta 16an ospatu ziren GIELEren jardunaldietan, Antonia Liberalen "Atención a la diversidad / adaptaciones" tailerrean parte hartzeko aukera izan genuen. Bertan, hizkuntza-mailen egiaztapenean Azterketen Diseinu Unibertsala (Universal Test Design, UTD) aplikatzeko gako interesgarriak jorratu ziren.

Sarrera honetan, UTDk hizkuntza-ebaluazio bidezkoago bat lortzeko eskaintzen dituen printzipioak, HABEren eguneroko jardunarekin duen lotura, eta bere aplikazio praktiko nagusiak azalduko ditugu.

Latinezko -ālis / -āris bukaera izenei erantsi eta adjektibo erreferentzialak (haien jatorrian izan bat dago) lortzen dira. Euskaraz adjektibo horiek -al / -ar bukaeraz eman ohi dira. Hitz-elkarketako arauan aipatu zituen adjektibo erreferentzialak Euskaltzaindiak. Dena den, hainbat termino emateko orduan bikoiztasunak sortu eta ugaritu diren bitartean, beste termino batzuen kasuan, bikoiztasunak saihestu direla ematen du. Bikoiztasunak bikoiztasun, -al / -ar bukaturiko zenbait adjektibo ez dira beti erreferentzial hutsak, eta ezin dira ordezkatu hitz-elkarketaren bidez erreferentzialtasuna adierazten ez dutenean. Horregatik, euskal hiztegiak jaso behar ditu gutxienez erreferentzial izanik adjektibo arrunten (kalifikatzaileen) arlora beren eremu semantikoa handitu dutenak.

Koronabirusak denon bizitzari etenpuntuak jarri dizkio, batzuei (hainbati, hobeto esan, gutxi asko direlako kasu honetan), ordea, puntu finala... Gaurkoan, etenpuntuen erabilerari buruzko zenbait aholku emango ditugu.

Gaixotasunak letra txikiz eta kurtsibarik erabili gabe idatzi ohi dira izen berezi bat biltzen dutenak izan ezik; izan ere, honelako eta halako pertsonaiaren eta tokiaren izenarekin bataiatutako sindrome, gaixotasun edo birusen kasuan letra larria (beti) eta deklinabide-atzizkia (askotan) erabiltzen dira. Lexikalizatu direnek, berriz, bi idazkerak onartzen dituzte.

Pattarra –likorea– (Iparraldean aguardient) baino ez zen edaten Euskal Herrian, sagardoaz gain, aparteko luxuetarako herrialdea ez zenean gurea. Orduz gero asko aldatu dira gauzak…

1986an, Euskaltzaindiak maileguzko hitzen idazkerari buruzko Uztaritzeko adierazpena egin zuen, maileguzko hitz berriei buruzko Euskaltzaindiaren erabakiak aditzera emateko. Bertan, latinezko —cretum bukaerak euskaraz— u ematen zuela adierazi, eta lau adibide eman zituen: diskretu, dekretu konkretu, sekretu.

"Abiadore" hitza baztertzea nahi du Euskaltzaindiak "hegazkinlari" eta "pilotu" aldeztuz. "Abioi" ez dago hobetsita ("aireko" eta "hegazkin" baizik), Hiztegian dagoen arren; baina gaztelaniaz ("avión") eta frantsesez ("avion") erabiltzen denez zaila izango da "abioi" hitza ez erabiltzea barra-barra. Ildo beretik, "aeroplano" ez da hautatu beharreko hitza "aireplano" baizik. "Abioneta"z ere ahaztu behar dugu "aireplano txikia" bailitzateke erabili beharrekoa. "Aireportua" da, noski, tokia horiek guztiak lurreratzeko eta aireratzeko edota "aerodromoa" (ez "airedromo").

EGLUn "zerbait" eta "norbait" izenordainak izenondo baten laguntzan ager daitezkeela azaldu zuen Euskaltzaindiak eta horrelakoetan izen sintagma eta guzti erabili ohi dugula. Euskaltzaindiaren Hiztegiaren "zerbait" izenordainaren sarreran, ordea, kontrakoa gomendatu du. "Norbait" izenordainaren sarreran, aitzitik, gomendiorik ez dago, ez eta adibiderik izenondo baten laguntzan. Orotarikoan aldiz, bai; "norbait" sarreran mugagabeko izenondoaren adibidea egon badago. Zer egin?