Artikulu honetan aurkezten dugun ikerketa enpirikoan, gure artean, euskaldunberrien artean, dauden elebitasun-motak aztertzen dira, eta, aldi berean, horietako bakoitzaren ezaugarriak bilatzen saiatuko gara (elebitasun pasiboa, aktiboa eta neutroa). Ikerketa hau 1991-1992 ikasturtean egin zen Euskal Herriko Elkarte Autonomoko 11 euskaltegitako 269 ikaslerekin.

Fred Genesee Euskal Herrian izan zen 92ko otsaileko lehen astean, Donostia eta lruñeako hainbat ekintza unibertsitariotan parte hartuz. Bisita hori aprobetxatuz, berarekin elkarrizketatu ginen.

Fred Genesee Montrealgo McGill Unibertsitatean Psikologia irakasle da, doktoretza 1974ean han bertan eskuratu ondoren. 70eko hamarkadan Neuropsikologia eta Elebitasunean aritu zen; horren lekuko dituzu "The role of intelligence in second language leaming" (1976) eta "Language processing in bilinguals" (1978) liburuak.

Lan honetan bigarren hizkuntzen irakaskuntzako hainbat ikuspegi, ohizko metodologien berritzeko ahaleginak, aztertzen dira.

Hauexek dira: Sugestopedia, Erantzun fisiko osoa, Bide isila, Metodo estrukturo-global ikusentzunezkoak, Ikuspegi nozio-funtzionala eta Murgilketa. Honako puntu hauek ikusiko ditugu bakoitzeko:

"Zenbat eta gehiago hobe" eta "Zenbat eta lehenago hasi hizkuntza bat ikasten orduan eta errazago". Horra herriaren usteak, gurasoek beren umeentzat eskolako hizkuntz eredua aukeratzerakoan eragina izango dutenak. Eta eskolako ihardunarekin topo egin dezakete, ez bait dira beti bere osoan beteko definizio zehatzak.

Gaur egungo zientzi arteko aberastasuna abiapuntutzat joaz, zenbait gertaera desberdin arrazoitzerakoan, lotura bikoitzaren teoriak duen erabilgarritasuna azpimarratuko dugu, ondorengo irizpideok kontuan hartuz: 1) «Modeloak», interpretaziorako inguru teorikoak dira eta erabilgarriak dira fenomeno desberdinak ulertzeko. 2)Fenomeno bera modelo teoriko batzuen bidez uler daiteke. 3a) Fenomeno batetiko modelo baten egokitasunak ez du esan nahi: a) Modelo hori fenomenoaren esplikazio bakarra denik. 3b) Bere betean asmatzen duenik; alegia, ez duela kasuen % l00 azaltzen, ezta bitarteko aldagai guztiak kontuan hartzen ere.