SARRERA

Ez dago hizkuntzen didaktikan ikasaioa zenbat unetan banatu eta berauei eman behar zaien segida zehazki arautzen duen eredurik. Hala eta guztiz ere, horretatik ezin da ondorioztatu klaseko lanaren ordenak eta nolakoak inolako garrantzirik ez dutenik.

Monografia honetan, eta arazoa argitu nahian, orientabide-sorta bat eskaini nahi dugu, oso zabaldurik dagoen eredu bat proposatuz. Ereduaren gibelean hizkuntzen didaktikan askok onartzen duen ikaskuntz teoria aurkitzen dugu, honela dioena:

«Irakurri? Nik? Bai zera! Ez dut batere gogoko». Hori edo gisa horretakoak entzunak dizkiegu sarritan bai euskaldunei bai erdaldunei ere. Hori dela bide, euskara irakaslearen eginbeharra zailagoa gertatzen da zenbaitetan, ze euskara irakasteaz gain irakurketarako zaletasunik ezari aurre egin beharrean aurkitzen baita maiz askotan. Irakaslearen kezka ez da ez axolarik ez duten horietakoa, irakurketak egundoko garrantzia baitu euskararen ikas-prozesuan. Lerro hauetan problema honi heldu nahi diot, arazoari buelta emateko iradokizun singleren bat edo beste proposatuz.

Hizkuntz metodologiaren alorrean asko gara hizkuntz zaparraden alde gaudenak. Ze bere burua xede-hizkuntzaren osin zabalean murgilduz izango baitu ikasleak hizkuntza berriarekiko esperientzia aberats eta osoa. Hori eginez gero, jakinaren gainean ez, oharkabean baizik, ikasiko du hein handi batean gauza asko eta asko; ikastea berezko emaitza gertatuko delarik. Guztiau ez liteke lortu hizkuntz zirimiri hutsez.

Ikaslearen nortasuna, pentsaera kognoszitiboak eta blokaia psikologikoak guztiz aintzakotzat hartu beharrekoak dira, irakaskuntza ikaslearengan ardaztu nahi badugu.

Gaur egungo hizkuntz irakaskuntzako testuliburu askok ikuspegi funtzionala hartzen dute ardatz gisa, eta gehienek dituzte osagai funtzionalak. Honek esan nahi du bizitza errealean hizkuntzaz baliatuz egiten duguna kontuan harturik moldatu direla gaiak. Ez da hainbeste ahalegin egin, berriz, Swan eta Walterek (1984) ondo diotenez, osagai nozionalak ikasgaietan integratzen , hala nola mugimendua, abiadura, distantzia , sumindura eta beste hainbat arlo. Osagai nozionalaren izenpean kontzeptu orokor zein konkretuekin zerikusirik duten hitzak eta esamoldeak adierazi nahi ditugu. Beraz. eta halabeharrez, hiztegiaz ari gara hein handi batean.

Ezinbesteko indarra du bigarren hizkuntzaren ikaskuntzan , beste edozer ikasterakoan legez , motibazioak. Horren baitan baitago ikasleak Jan horri ekitea ala ez ekitea, horretan saio luzeago edo motzagoak egitea eta izango duen iraupena. Krashen-en ustez (1981) hizkuntz egokimenak eta jarrerak (faktore afektiboek) zerikusi handia dute noski bigarren hizkuntzaren ikaskuntzan; baina ez dute beren artean loturarik. Hau da, adimena eta hizkuntz egokimena ez dabiltza jarrera eta motibazioarekin batera.

Mintzamena era askotan lan daiteke. Era guztiok beharrezko bezain probetxugarriak izanik, lerrootan euskararen irakaskuntzan erregletez baliatzeko iradokizun batzu proposatzen ditut. Mintzamena eratzeko sistema ernagarria daitekeela bait deritzot. Eta mintzamena ez ezik, idazmena ere antzeko bidetik abia liteke.

lradokizun eta ideia «berri» batzuk besterik ez ditu behar askotan irakasleak bere sormena martxan mantentzeko. Horrela bere eginkizunak kalte edo etenik izan ez dezan. Bestetan, berriz, ideia horiek probetxugarri gerta dakizkioke mila arrazoirengatik atzeratuta edo geratuta gelditu den irakasleari.

Lan honetan aurkezten ditudan ideiak helburu horiek lortzeko bide gerta daitekeelakoan nago. Hauen gisako ideiak han-hemenka entzun eta irakurtzeko egokiera izango du irakasleak. Horregatik jarri dut 'berri hitza komatxoen artean hasieran, zeren zerbaiten berri izateak ez baitu esan nahi hori berria denik.